गेल्या काही महिन्यांत गुंतवणूकदारांसाठी सोन्याने सुवर्णसंधी निर्माण केली होती. 2025 वर्षभर आणि 2026 च्या सुरुवातीला सोन्याच्या किमतींनी विक्रमी झेप घेतली. मात्र आता या तेजीत अचानक ब्रेक लागल्याचे चित्र दिसत आहे. आंतरराष्ट्रीय तसेच देशांतर्गत बाजारात सोन्याच्या दरात लक्षणीय घसरण नोंदवली गेली असून, पुढील काळात हा दर आणखी खाली येणार का, याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.
देशांतर्गत व्यवहारात Multi Commodity Exchange of India (MCX) वर सोन्याने काही दिवसांपूर्वी १० ग्रॅममागे १,८०,००० रुपयांच्या पुढे झेप घेतली होती. मात्र त्यानंतर अवघ्या आठवडाभरातच दरात मोठी घसरण झाली आणि भाव सुमारे १,५६,००० रुपयांपर्यंत खाली आला. ही जवळपास १३ ते १४ टक्क्यांची घट मानली जाते. गुंतवणूकदारांसाठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे.
आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही अशीच स्थिती दिसून आली. स्पॉट गोल्डच्या दराने उच्चांक गाठल्यानंतर तो पुन्हा खाली सरकला. जागतिक बाजारात डॉलरच्या हालचाली, अमेरिकेतील महागाईचे आकडे आणि व्याजदर धोरण यांचा थेट परिणाम सोन्यावर होत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
या घसरणीमागे भू-राजकीय घडामोडींचाही मोठा वाटा असल्याचे विश्लेषण आहे. वृत्तसंस्था ब्लूमबर्गने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, रशिया आणि अमेरिकेमधील संभाव्य आर्थिक सहकार्याच्या चर्चांमुळे बाजारात अनिश्चितता वाढली. विशेषतः रशिया अमेरिकन डॉलरमध्ये व्यवहार करण्यास तयार असल्याच्या चर्चेमुळे ब्रिक्स देशांमध्ये ‘डि-डॉलरायझेशन’च्या संकल्पनेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
ब्रिक्स समूहात ब्रिक्स (BRICS) देशांदरम्यान डॉलरऐवजी स्थानिक चलन किंवा सोन्याचा वापर वाढवण्याची चर्चा होती. मात्र जर मोठी अर्थव्यवस्था पुन्हा डॉलरकडे वळली, तर सोन्याची सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून असलेली मागणी कमी होऊ शकते. त्यामुळेच बाजारात नफा वसुली वाढल्याचे चित्र आहे.
दरम्यान, अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरांबाबत कोणती भूमिका घेते, याकडेही गुंतवणूकदारांचे लक्ष आहे. जर व्याजदर कपात लांबली किंवा धोरण कठोर राहिले, तर डॉलर अधिक मजबूत होऊ शकतो. मजबूत डॉलर हा पारंपरिकपणे सोन्यासाठी नकारात्मक घटक मानला जातो, कारण त्यावेळी गुंतवणूकदारांचे आकर्षण डॉलरकडे वळते.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्या सोन्यातील घसरण ही अल्पकालीन असू शकते; मात्र १ लाख रुपयांच्या खाली दर जाण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. पुढील काही आठवड्यांत जागतिक आर्थिक संकेत, डॉलरची दिशा आणि भू-राजकीय परिस्थिती यावर सोन्याचा कल अवलंबून राहणार आहे.
सध्या तरी गुंतवणूकदारांनी घाईघाईने निर्णय न घेता बाजारातील घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. सोन्याचा दीर्घकालीन कल सकारात्मक असला, तरी अल्पकालीन चढ-उतार गुंतवणूकदारांची परीक्षा घेणारे ठरत आहेत.