First Hydrogen Train in India : भारतीय रेल्वेने (Indian Railways) देशातील पहिल्या हाइड्रोजनवर (Hydrogen) चालणाऱ्या रेल्वेच्या निर्माणात मोठे यश मिळवले आहे, जो स्वच्छ आणि हरित वाहतुकीच्या (Green Transportation) दिशेने एक महत्वाचा टप्पा आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव (Railway Minister Ashwini Vaishnaw) यांनी लोकसभेत (Lok Sabha) लेखी उत्तरात सांगितले की, हा पहिला हाइड्रोजन रेल्वे-सेट पूर्णपणे तयार झाला आहे. ही संपूर्ण स्वदेशी (Completely Indigenous) तंत्रज्ञानाने विकसित करण्यात आली असून, भारताच्या आत्मनिर्भरतेच्या ध्येयाला बळकट करते.
जगातील सर्वात लांब आणि शक्तिशाली रेल्वे
रेल्वेमंत्र्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा रेल्वे-सेट जगातील सर्वात लांब (10 डबे) आणि सर्वात शक्तिशाली हाइड्रोजन रेल्वे आहे. यामध्ये दोन ड्रायव्हिंग पॉवर कार समाविष्ट आहेत, ज्यांची क्षमता प्रत्येक कारमध्ये 1200 किलोवॅट (KW) इतकी आहे, म्हणजेच एकूण 2400 किलोवॅट (KW). संशोधन, अभिकल्प आणि मानक संस्थेच्या निर्धारित मानकांनुसार (RDSO Standards) या रेल्वे-सेटचे विकसन करण्यात आले आहे. आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने भारतीय रेल्वेची ही कटिबद्धता दर्शवते.
हेही वाचा - Fake Dupatta Scam: तिरुमला तिरुपती देवस्थानामध्ये बनावट रेशमी दुपट्ट्यांचा महाघोटाळा; 10 वर्षांत 54 कोटी रुपये लाटले
हरित ऊर्जा आणि पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान
या हाइड्रोजन रेल्वे-सेटमध्ये आठ प्रवासी डबे आहेत. ही रेल्वे पूर्णपणे पर्यावरणपूरक (Environment Friendly Railway) आहे आणि शून्य कार्बन डायऑक्साईडचे उत्सर्जन (Zero Carbon Dioxide Emission) करते. या रेल्वेचे एकमेव उत्सर्जन जलवाष्प आहे. हाइड्रोजनवर चालणारा हा रेल्वे-सेट पुढील पिढीच्या रेल्वे इंधन तंत्रज्ञानाच्या (Next-Generation Railway Fuel Technology) दिशेने एक मोठे पाऊल आहे, जे स्वच्छ, हरित आणि पर्यायी इंधन-आधारित तंत्रज्ञानाला (Alternative Fuel-Based Technology) प्रोत्साहन देते.
पहिला प्रायोगिक प्रकल्प आणि ऊर्जा निर्मिती
रेल्वेमंत्र्यांनी सांगितले की, हा प्रकल्प भारतीय रेल्वेचा पहिला प्रयत्न (First Pilot Project) आहे, ज्यात हाइड्रोजन-कर्षण तंत्रज्ञान (Hydrogen Traction Technology) आणि प्रोटोटाइप (Prototype) निर्माण समाविष्ट आहे. सध्या हा प्रायोगिक प्रकल्प असल्यामुळे, त्याच्या खर्चाची तुलना पारंपरिक कर्षण प्रणालीशी करणे योग्य होणार नाही. या हाइड्रोजन रेल्वेच्या (Hydrogen Railway) संचालनासाठी हरियाणातील जिंद येथे इलेक्ट्रोलिसिस प्रक्रिया-आधारित हरित हाइड्रोजन उत्पादन कारखाना (Green Hydrogen Production Plant, Jind, Haryana) देखील स्थापित केला जात आहे, जेणेकरून तिला स्वच्छ ऊर्जेवर (Clean Energy) चालवता येईल.
हेही वाचा - RBI : 'आता फायदा लोकांना होऊदे...', आरबीआयच्या सार्वजनिक आणि खासगी बँकांना निर्देश