मुंबई: भारतीय शेअर बाजारासाठी आजची सकाळ अत्यंत धक्कादायक ठरली. आठवड्याच्या मध्यातच आयटी सेक्टरला जणू ग्रहणाने ग्रासले आणि गुंतवणूकदारांच्या पोर्टफोलिओला मोठी गळती लागली. सकाळी 37,165.35 च्या स्तरावर सकारात्मक सुरुवात करणाऱ्या निफ्टी आयटी निर्देशांकाने पाहता पाहता 5.63 टक्क्यांची अवाढव्य डुबकी मारली आणि तो 36,436.85 च्या नीचांकी पातळीवर येऊन थडकला. बाजारात विक्रीचा मारा इतका जबरदस्त होता की, क्षणार्धात गुंतवणूकदारांचे कोट्यवधी रुपये वाफेसारखे उडून गेले. पर्सिस्टंट सिस्टम्स (6.82 टक्के), एलटीआयएम (6.57 टक्के), आणि कॉफोर्ज (6.09 टक्के) यांसारख्या मिडकॅप समभागांची दाणादाण उडालीच, पण इन्फोसिससारखा (5.97 टक्के) मार्केटचा आधारस्तंभही या वादळात तग धरू शकला नाही.
अमेरिकन बाजारातील 'ब्लॅक ट्यूसडे'चे पडसाद
या पडझडीचे मूळ अमेरिकन शेअर बाजारात मंगळवारी रात्री घडलेल्या घडामोडींमध्ये होते. सोमवारी विक्रमी उच्चांक गाठणाऱ्या अमेरिकन मार्केटने मंगळवारी मात्र सर्व तेजी गमावली. नफावसुली आणि भीतीचे वातावरण यामुळे अमेरिकेतील टेक शेअर्सना अक्षरशः सुरुंग लागला. अनेक बड्या आयटी कंपन्यांचे समभाग 10 ते 25 टक्क्यांनी कोसळले. नॅस्डॅक आणि डाऊ जोन्समध्ये पैशांची जी होळी खेळली गेली, त्याचेच थेट आणि तीव्र पडसाद भारतीय शेअर बाजारावर उमटले. इन्फोसिसचा एडीआर 5.5 टक्के आणि विप्रोचा एडीआर 4.8 टक्क्यांनी घसरल्याने भारतीय आयटी कंपन्यांच्या चिंतेत अधिकच भर पडली.
‘एन्थ्रोपिक’ आणि एआयची नवी क्रांती
या संपूर्ण बाजारच्या उलथापालथीचे मुख्य कारण ठरली ती 'एन्थ्रोपिक' (Anthropic) या एआय कंपनीची एक क्रांतिकारी घोषणा. कंपनीने नुकतेच क्लाउड कोवर्क एजंटसाठी 11 नवीन प्लगइन्स लाँच केले आहेत. यामध्ये अशा एका 'नो-कोड एआय असिस्टंट'चा समावेश आहे, जो कायदेशीर कामे, सेल्स, मार्केटिंग आणि डेटा अॅनालिसिस यांसारखी गुंतागुंतीची कामे मानवी हस्तक्षेपाशिवाय स्वयंचलित करू शकतो. विशेषतः त्यांचा 'लिगल एजंट' दस्तऐवज तपासणे आणि कायदेशीर मसुदा तयार करणे या कामांत माहीर असल्याने, आता माणसांची किंवा महागड्या सॉफ्टवेअरची गरज उरेल का? हा प्रश्न उभा राहिला आहे.
हेही वाचा: 3 Sisters Jump to Death: कोरियन गेमच्या नादात 3 बहिणींचा जीव गेला, मध्यरात्री खिडकी उघडली अन् तिघींनी 9व्या मजल्यावरून उड्या मारल्या
दिग्गजांच्या साम्राज्याला सुरुंग
एआय आता केवळ मदतनीस राहिला नसून तो थेट स्पर्धक बनला आहे, या भीतीने सास (SaaS) आणि सॉफ्टवेअर कंपन्यांच्या समभागांचा चुराडा झाला. पूर्वी ज्या कामांसाठी सेल्सफोर्स किंवा सर्व्हिसनाऊची मक्तेदारी होती, ती कामे आता एआय एजंट्स स्वस्तात आणि वेगाने करू लागले आहेत. याचा परिणाम म्हणून लीगलझूमचे शेअर्स 20 टक्के, थॉमसन रॉयटर्स 15.5 टक्के, तर पेपल आणि गार्टनरसारख्या कंपन्यांचे समभाग 20 ते 21 टक्क्यांपर्यंत कोसळले. जेफरीज या ब्रोकरेज फर्मने या परिस्थितीला ‘सास्पोकॅलिप्स’ (SaaS-pocalypse) म्हणजेच सॉफ्टवेअर क्षेत्राचा विनाशकाळ, असे नाव दिले आहे, जे परिस्थितीचे गांभीर्य स्पष्ट करते.
भारतीय आउटसोर्सिंग मॉडेल धोक्यात?
‘दुसऱ्याच्या घरात आग लागली की आपल्या भिंतीही तापतात,’ याप्रमाणे अमेरिकेतील या बदलांचे चटके भारतीय आयटी क्षेत्राला बसत आहेत. भारताचा आयटी व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर अमेरिका आणि युरोपमधील आउटसोर्सिंगवर अवलंबून आहे. जर एआय अतिशय कमी खर्चात कॉन्ट्रॅक्ट रिव्ह्यू, कोडिंग आणि डेटा प्रोसेसिंग करू लागले, तर भारतीय कंपन्यांना मिळणाऱ्या कंत्राटांवर संक्रांत येऊ शकते. ही भीती गुंतवणूकदारांच्या मनात घर करून बसली आहे, ज्यामुळे अॅक्सेंचर (9.5 टक्के घसरण) आणि कॉग्निझंट (10 टक्के घसरण) सारख्या जागतिक कंपन्यांसोबतच भारतीय कंपन्यांचेही व्हॅल्युएशन कमी होत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
ही पडझड केवळ एका दिवसाची घटना नसून, ती भविष्यातील एका मोठ्या बदलाची नांदी आहे. एआयचा वाढता प्रभाव आणि बदलणारे बिझनेस मॉडेल्स यामुळे टेक स्टॉक्समधील गुंतवणूक आता पूर्वीसारखी 'सेफ हेवन' राहिलेली नाही. बाजार सावरला तरी, जुन्या धाटणीच्या सॉफ्टवेअर कंपन्यांना आता एआयशी जुळवून घेण्यासाठी मोठी कसरत करावी लागणार आहे. त्यामुळे, भारतीय गुंतवणूकदारांनी आता केवळ प्रवाहाच्या दिशेने न पोहता, एआयच्या या वेगाला पेलू शकणाऱ्या कंपन्यांची निवड करताना अधिक सावधगिरी बाळगणे हीच काळाची गरज आहे.
Disclaimer : शेअर बाजारातील गुंतवणूक जोखमीची आहे. नियम व अटी काळजीपूर्वक वाचा. जय महाराष्ट्र न्यूज कोणत्याही नफ्या-तोट्यास जबाबदार नाही. गुंतवणुकीपूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या!
हेही वाचा: Ajit Pawar: हरिद्वार ते काशीपर्यंत देशव्यापी मानवंदना; अजित पवार यांच्या अस्थी विसर्जनासाठी राष्ट्रवादीची चार दिवसीय कलश यात्रा