नवी दिल्ली: पश्चिम आशियातील वाढत्या लष्करी तणावाचा परिणाम आता समुद्री व्यापार आणि भारतीय खलाशांच्या सुरक्षेवर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. पर्शियन आखातातील (Persian Gulf) संवेदनशील परिस्थितीमुळे भारताच्या ध्वजाखाली चालणारी सुमारे 38 जहाजे अडकून पडल्याची माहिती समोर आली आहे. या जहाजांवर सुमारे 1,100 भारतीय खलाशी कार्यरत असून त्यांची सुरक्षितता हा सध्या भारत सरकारसमोरील महत्त्वाचा प्रश्न बनला आहे. या जहाजांपैकी बहुतांश जहाजे कच्चे तेल (Crude Oil) आणि द्रवरूप नैसर्गिक वायू यांची वाहतूक करत होती.
अधिकृत माहितीनुसार, या जहाजांपैकी 24 जहाजे स्ट्रेट ऑफ होर्मूज (Strait of Hormuz) च्या पश्चिमेकडे तर 14 जहाजे पूर्वेकडे अडकली आहेत. हा समुद्री मार्ग जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. मात्र पश्चिम आशियातील संघर्ष तीव्र झाल्यानंतर या भागातील समुद्री वाहतुकीवर मोठा परिणाम झाला असून अनेक व्यापारी जहाजांना सुरक्षेच्या कारणास्तव प्रवास थांबवावा लागला आहे.
दरम्यान, या संघर्षाचा थेट परिणाम भारतीय खलाशांवरही झाल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ शिपिंग (Directorate General of Shipping) यांच्या अहवालानुसार, या भागात घडलेल्या हल्ल्यांमध्ये परदेशी ध्वजाखाली चालणाऱ्या जहाजांवर कार्यरत असलेल्या तीन भारतीय खलाशांचा मृत्यू झाला असून एक जण जखमी झाला आहे. तथापि, भारतीय ध्वजाखालील जहाजांबाबत कोणतीही जीवितहानी, अटक किंवा जहाज ताब्यात घेण्याची घटना नोंदवली गेलेली नाही, असे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे.
हेही वाचा: Jayant Patil On NCP Merger: 'ज्यांच्याशी चर्चा सुरू होती, तेच आता नाहीत...'; विलीनीकरणावर जयंत पाटील नेमकं काय म्हणाले? वाचा
भारत हा जागतिक स्तरावर खलाशी पुरवणाऱ्या प्रमुख देशांपैकी एक असून फिलिपिन्स आणि चीननंतर भारताचा तिसरा क्रमांक लागतो. पश्चिम आशियातील या संघर्षग्रस्त भागात कोणत्याही वेळी सुमारे 23,000 भारतीय खलाशी विविध व्यापारी जहाजांवर कार्यरत असतात. त्यामुळे या सर्वांच्या सुरक्षेसाठी भारत सरकारकडून परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.
या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्री Sarbananda Sonowal यांनी तातडीची आढावा बैठक घेतली. या बैठकीत DG Shipping तसेच संबंधित अधिकाऱ्यांना भारतीय खलाशांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि समुद्री मालमत्तेच्या संरक्षणासाठी आवश्यक ती पावले तातडीने उचलण्याचे निर्देश देण्यात आले. तसेच परिस्थितीतील बदलांवर सतत लक्ष ठेवण्याचेही आदेश देण्यात आले आहेत.
दरम्यान, या संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय जहाजमार्गांवर मोठे बदल घडू लागले आहेत. अनेक कंटेनर शिपिंग कंपन्यांनी पश्चिम आशियाकडे जाणाऱ्या सेवा तात्पुरत्या स्थगित केल्या असून काही जहाजे सुएझ कालव्याऐवजी केप ऑफ गुड होप (Cape of Good Hope) मार्गे वळवली जात आहेत. या बदलामुळे प्रवासाचा कालावधी वाढत असून वाहतूक खर्चातही मोठी वाढ होत आहे.
या परिस्थितीचा परिणाम भारतीय बंदरांवरही जाणवू लागला आहे. अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार देशातील विविध बंदरांवर सध्या सुमारे 1,000 कंटेनर अडकून पडले आहेत. बंदर प्रशासन आणि शिपिंग कंपन्या समन्वय साधून मालाची लोडिंग व अनलोडिंग प्रक्रिया सुरळीत ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र पश्चिम आशियातील तणाव दीर्घकाळ कायम राहिल्यास जागतिक समुद्री व्यापार, ऊर्जा पुरवठा आणि लॉजिस्टिक व्यवस्थेवर दूरगामी परिणाम होऊ शकतात, अशी भीती तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
हेही वाचा: Pentagon Warns Trump: अमेरिकेकडे अमर्याद शस्त्रसाठा असल्याचा दावा फोल? युद्धाच्या मैदानातून मोठी माहिती समोर