Budget 2026 Schemes : केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी आज, 1 फेब्रुवारी रोजी 2026-27 या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केला. आपल्या 9 व्या अर्थसंकल्पीय भाषणात त्यांनी समाजातील विविध घटकांना न्याय देण्यासाठी 11 महत्त्वाकांक्षी योजनांचा आराखडा मांडला आहे. यामध्ये ग्रामीण उद्योजकता, प्रगत तंत्रज्ञान आणि सामाजिक कल्याणावर विशेष भर देण्यात आला आहे. 2026 च्या अर्थसंकल्पात जाहीर केलेल्या योजनांची संपूर्ण यादी पाहूया.
1. लखपती दीदी योजना
महिलांची आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या लखपती दीदी योजनेचा विस्तार करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत, महिलांना केवळ उपजीविका मिळवण्यापुरते मर्यादित ठेवले जाणार नाही तर त्यांना यशस्वी उद्योजक बनण्यासाठी चांगल्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जातील. लखपती दीदींचे उत्पन्न आणि उद्योजकता वाढविण्यासाठी देशभरात SHE मार्ट्स (स्वयं-सहायता उद्योजक) स्थापन केले जातील.
2. महात्मा गांधी ग्राम स्वराज योजना
खादी, हातमाग आणि हस्तकला यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यांची आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी महात्मा गांधी स्वराज उपक्रम योजना सुरू केली जाईल.
3. राष्ट्रीय हातमाग आणि हस्तकला योजना
राष्ट्रीय हातमाग आणि हस्तकला योजनेअंतर्गत, विद्यमान सरकारी योजना एकत्रित केल्या जातील. विणकर आणि हस्तकला यांना विशेष मदत दिली जाईल.
4. राष्ट्रीय फायबर योजना
वस्त्रोद्योग सुधारण्यासाठी, नैसर्गिक, मानवनिर्मित आणि नवीन काळातील तंतूंमध्ये स्वयंपूर्णता प्राप्त करण्यासाठी राष्ट्रीय फायबर योजना जाहीर करण्यात आली आहे. या योजनेचा फायदा रेशीम आणि तागाच्या तंतूंना होईल.
5. वस्त्रोद्योग विस्तार आणि रोजगार योजना
या योजनेअंतर्गत, वस्त्रोद्योगाला पाठिंबा आणि अपग्रेड केले जाईल. सरकार गुंतवणुकीला पाठिंबा देईल. सामान्य चाचणी आणि प्रमाणन केंद्रे देखील स्थापन केली जातील.
6. कॉर्पोरेट मित्र योजना
एमएसएमई क्षेत्रासाठी कॉर्पोरेट मित्र योजना जाहीर करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत, टियर-2 आणि टियर-3 शहरांमध्ये एमएसएमईंना सर्व शक्य मदत दिली जाईल. याव्यतिरिक्त, 10,000 कोटींचा एमएसई ग्रोथ फंड स्थापन केला जाईल.
7. नारळ प्रोत्साहन योजना
शेतकऱ्यांसाठी नारळ प्रोत्साहन योजना विस्तारित केली जाईल. यामुळे 1 कोटी शेतकऱ्यांसह 3 कोटी लोकांची आर्थिक स्थिती सुधारेल.
8. भारत विस्तार योजना
एआय साधनांच्या मदतीने शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेती पद्धती सुधारण्यास मदत करण्यासाठी भारत विस्तार योजना सुरू करण्यात आली आहे.
9. अपंगांसाठी दोन योजना
दिव्यांग कौशल्य योजनेअंतर्गत, त्यांना सन्माननीय उपजीविका मिळवण्याच्या संधी दिल्या जातील आणि त्यांना विशेष प्रशिक्षण दिले जाईल. दुसरी योजना म्हणजे दिव्यांग सहारा योजना. या योजनेअंतर्गत, सरकार कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या निर्मितीमध्ये मदत करेल.
हेही वाचा - CM Fadnavis on Budget 2026: उद्योग, महिला, शिक्षणासाठी भरघोस तरतूद; महाराष्ट्रासाठीचा हा दमदार अर्थसंकल्प, मुख्यमंत्री फडणवीस यांची पहिली प्रतिक्रिया
10. पर्यटक मार्गदर्शकांना प्रशिक्षण देण्यासाठी पायलट योजना
तथापी, देशभरातील 20 लोकप्रिय पर्यटन स्थळांवर 10 हजार मार्गदर्शकांचे कौशल्य अपग्रेड करण्यासाठी पायलट योजना सुरू केली जाईल. या योजनेअंतर्गत, आयआयएमच्या मदतीने 12 आठवड्यांचा प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित केला जाईल.
11. बायोफार्मा शक्ती योजना
मधुमेह आणि कर्करोगासारख्या गंभीर आजारांशी लढण्यासाठी बायोफार्मा शक्ती योजना जाहीर करण्यात आली आहे. जैविक उत्पादनांसाठी एक परिसंस्था तयार केली जाईल.