Kaziranga Elevated Corridor in Assam : आसाममधील जगप्रसिद्ध काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाच्या संरक्षणासाठी आणि दळणवळणाला गती देण्यासाठी केंद्र सरकारने एक क्रांतीकारी पाऊल उचलले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतीच काझीरंगा एलिव्हेटेड कॉरिडॉरची पायाभरणी केली, ज्यामुळे रस्ते विकास आणि पर्यावरण संवर्धन आता हातात हात घालून चालणार आहेत. अंदाजे 6,957 कोटी रुपये खर्चून उभारण्यात येणारा हा प्रकल्प केवळ भारतासाठीच नव्हे, तर जागतिक स्तरावर वन्यजीव संरक्षणाचे एक आदर्श मॉडेल ठरेल. वाहने वरून धावतील आणि हत्ती, गेंडे व इतर वन्यजीव खाली मुक्तपणे संचार करतील, ही या प्रकल्पाची मूळ संकल्पना आहे.
प्रकल्पाचे स्वरूप आणि तांत्रिक बाजू
हा संपूर्ण महामार्ग प्रकल्प सुमारे 85.67 किलोमीटर लांबीचा असून तो राष्ट्रीय महामार्ग 715 चा भाग आहे. कालिबोर ते नुमालीगड या दरम्यान पसरलेला हा रस्ता सध्या केवळ दोन पदरी असून पावसाळ्यात वन्यजीवांच्या स्थलांतरावेळी येथे मोठे अपघात होतात. या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा म्हणून या प्रकल्पाची आखणी करण्यात आली आहे. या महामार्गामुळे जंगलातील नैसर्गिक अधिवासाला धक्का न लावता अतिवेगवान दळणवळण शक्य होणार आहे, ज्यामुळे आसामच्या विकासाला एक नवी दिशा मिळेल.
34.5 किलोमीटरचा हाय-टेक 'वन्यजीव मार्ग'
या प्रकल्पाचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे 34.5 किलोमीटर लांबीचा 'एलिव्हेटेड' विभाग. काझीरंगा ते कार्बी आंगलोंग टेकड्यांपर्यंत वन्यप्राण्यांच्या स्थलांतराचा मार्ग सुकर करण्यासाठी हा उड्डाणपूल बांधला जाणार आहे. या उड्डाणपुलामुळे हत्ती आणि एकशिंगी गेंड्यांसारख्या प्राण्यांना रस्ता ओलांडताना वाहनांचा अडथळा येणार नाही. तसेच, जखलाबंधा आणि बोकाखट यांसारख्या दाट वस्तीच्या भागात 21 किलोमीटरचा नवीन 'ग्रीनफील्ड बायपास' बांधून स्थानिक वाहतूक कोंडीची समस्या सोडवली जाणार आहे.
हेही वाचा - Vande Bharat Sleeper Train: वंदे भारतचं तिकीट कॅन्सल करायचंय? डोकं शांत ठेवून तिकीट बुक करा; 'हा' नवा नियम वाचला नाही तर खिसा होईल रिकामा
पर्यटन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेला उभारी
सुधारित रस्ते कनेक्टिव्हिटीमुळे काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानाकडे येणाऱ्या पर्यटकांच्या संख्येत मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. केवळ भारतीयच नव्हे, तर परदेशी पर्यटकांसाठीही हा प्रवास अधिक सुखकर होईल, ज्याचा थेट फायदा स्थानिक अर्थव्यवस्थेला आणि लघु उद्योगांना मिळेल. या महामार्गामुळे नुमालीगड सारख्या औद्योगिक केंद्रांमधील व्यापार आणि रसद (Logistics) वाहतूक अधिक वेगवान होईल, ज्यामुळे आसाममधील तरुणांसाठी रोजगाराच्या लाखो नवीन संधी उपलब्ध होतील.
रेल्वे आणि विमानतळांशी थेट कनेक्टिव्हिटी
हा हाय-टेक महामार्ग केवळ शहरांनाच नाही, तर आसाममधील महत्त्वाच्या वाहतूक केंद्रांनाही जोडणार आहे. नागाव, जखलाबंधा आणि विश्वनाथ चार्ली यांसारखी रेल्वे स्थानके तसेच तेजपूर आणि जोरहाट विमानतळांशी या मार्गाचा थेट संपर्क असेल. यामुळे वस्तूंची वाहतूक आणि प्रवाशांचा प्रवास अत्यंत सुलभ होईल. पर्यावरणाचा समतोल राखून आधुनिक पायाभूत सुविधा कशा उभारता येतात, याचे एक उत्कृष्ट उदाहरण म्हणून या काझीरंगा एलिव्हेटेड कॉरिडॉरकडे पाहिले जात आहे.
इको-फ्रेंडली किंवा हरित महामार्ग कसे असतात?
'इको-फ्रेंडली' किंवा 'हरित' महामार्ग म्हणजे केवळ रस्ते बांधणे नव्हे, तर पर्यावरणाचा समतोल राखत पायाभूत सुविधांचा विकास करणे होय. यामध्ये प्रामुख्याने Wildlife Corridors (प्राण्यांसाठी सुरक्षित मार्ग), रस्त्यांच्या दुतर्फा केली जाणारी वृक्षलावड आणि सौर उर्जेवर चालणारी प्रकाशयोजना यांचा समावेश असतो. भारतात सध्या बांधल्या जाणाऱ्या आधुनिक महामार्गांवर पावसाच्या पाण्याचे नियोजन करण्यासाठी 'वॉटर हार्वेस्टिंग' यंत्रणा आणि रस्ते बांधणीत प्लास्टिक कचरा किंवा औद्योगिक राखेचा पुनर्वापर केला जात आहे. 1033 सारख्या हेल्पलाईन आणि प्रगत वाहतूक व्यवस्थापन प्रणालीमुळे हे महामार्ग अधिक सुरक्षित आणि इंधन बचतीसाठी प्रभावी ठरत असून, ते वन्यजीव अधिवासाचे रक्षण करत प्रदूषण कमी करण्यास मदत करतात.
हेही वाचा - Sunita Williams: "अंतराळ हेच माझं घर..." भारतीय वंशाच्या 'स्पेस क्वीन' सुनीता विल्यम्स यांची नासातून निवृत्ती