Gold Market in India: सोन्यातील गुंतवणूक हा भारतीयांचा जिव्हाळ्याचा विषय आहे. गेल्या वर्षभरात सोन्याच्या दरात झालेली विक्रमी वाढ पाहून गुंतवणूकदारांचा ओढा या 'चमकदार पिवळ्या धातू'कडे अधिकच वाढला आहे. हीच वाढती ओढ लक्षात घेऊन नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजने (NSE) एक मोठा निर्णय घेतला आहे. आता सर्वसामान्य आणि लहान गुंतवणूकदारांनाही सोन्यात ट्रेडिंग (Gold Commodity Trading) करणे सोपे होणार असून, एनएसईने 10 ग्रॅम सोन्याचे फ्युचर्स ट्रेडिंग सुरू करण्याची घोषणा केली आहे.
16 मार्चपासून ट्रेडिंगला सुरुवात
नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजने 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी जारी केलेल्या परिपत्रकानुसार, सेबीच्या (SEBI) मंजुरीनंतर सोन्याचा हा नवीन वायदा करार (Futures Contract) सुरू करण्यात येणार आहे. 16 मार्च 2026 पासून कमोडिटी डेरिव्हेटिव्ह्ज विभागात हे व्यवहार व्यापारासाठी उपलब्ध होतील. या कराराचे ट्रेडिंग चिन्ह 'सोने 10 ग्रॅम' असे असेल. यामुळे ज्यांना मोठ्या प्रमाणात सोने खरेदी करणे शक्य नाही, असे छोटे गुंतवणूकदार आता 10 ग्रॅमच्या लहान लॉटमध्ये सोन्याचे वायदे व्यवहार करू शकतील.
ट्रेडिंगची वेळ आणि किमतीची मर्यादा
हे व्यवहार सोमवार ते शुक्रवार या काळात सकाळी 9:00 ते रात्री 11:30 किंवा 11:55 वाजेपर्यंत केले जाऊ शकतात. प्रति 10 ग्रॅम किमतीमधील सर्वात कमी हालचाल (Price Movement) 1 रुपये असेल, तर कमाल ऑर्डरची मर्यादा 10 किलोग्रॅम निश्चित करण्यात आली आहे. किमतीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी दैनिक मर्यादा 6 टक्के ठेवली जाईल. जर ही मर्यादा ओलांडली गेली, तर 15 मिनिटांच्या 'कुलिंग-ऑफ' कालावधीनंतर ती 9 टक्क्यांपर्यंत वाढवता येईल. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरता पाहून एक्सचेंज ही मर्यादा टप्प्याटप्प्याने बदलू शकते.
हेही वाचा - Gold-Silver Measurement: सोनं कॅरेटमध्ये आणि चांदी किलोमध्येच का मोजली जाते? जाणून घ्या या मापनामागचं खरं कारण
सेटलमेंट आणि डिलिव्हरीचे नियम
या फ्युचर्स कराराचे सेटलमेंट अहमदाबाद स्पॉट प्राईस (995 शुद्धता) वरून निश्चित केले जाईल, जे नंतर 999 शुद्धतेमध्ये रूपांतरित केले जाईल. हा 'कंपलसरी डिलिव्हरी' (Compulsory Delivery) करार असेल. म्हणजेच, जर तुमची पोझिशन एक्स्पायरीपर्यंत ओपन राहिली, तर तुम्हाला प्रत्यक्ष सोन्याची डिलिव्हरी घ्यावी लागेल किंवा द्यावी लागेल. डिलिव्हरीचे युनिट देखील 10 ग्रॅम असेल. 16 मार्च 2026 रोजी पहिला वायदा सुरू होईल आणि त्यानंतर दर महिन्याला नवीन कॉन्ट्रॅक्ट सुरू केले जातील. एप्रिल 2026 ते मार्च 2027 पर्यंतचे वेळापत्रक यासाठी निश्चित करण्यात आले आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा आणि संधी
रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि सेबी सतत गुंतवणूकदारांना सोन्यातील वाढत्या अस्थिरतेबद्दल सावध करत आहेत. मात्र, एनएसईच्या या निर्णयामुळे सोन्याच्या बाजारात अधिक पारदर्शकता आणि तरलता (Liquidity) येईल, अशी अपेक्षा आहे. मार्जिन सिस्टिममध्ये अस्थिरतेवर आधारित मार्जिन आणि 1 टक्के 'अत्यंत तोटा मार्जिन' (Extreme Loss Margin) देखील लागू केले जाईल, जेणेकरून मोठ्या जोखमीपासून गुंतवणूकदारांचे संरक्षण करता येईल. शेअर मार्केटप्रमाणे सोन्यातही ट्रेडिंग करण्याची आवड असलेल्या लोकांसाठी ही एक मोठी संधी ठरणार आहे.
हेही वाचा - SC on Consumer Rights: बिल्डरांचा डाव फसला; घर खरेदीदारांना 'सर्वोच्च' दिलासा, 'फ्लॅट भाड्याने दिला म्हणजे तुम्ही 'व्यापारी' होत नाही!'