BMC Mayor Salary: मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकीचा निकाल जाहीर होण्याच्या पार्श्वभूमीवर, शहराच्या सर्वोच्च पदावर बसणाऱ्या महापौराचे अधिकार, मानधन आणि सुविधा जाणून घेणे अत्यंत रोचक ठरते. मुंबई महापालिकेतील महापौर हे पद केवळ एक प्रतीकात्मक संस्था नाही, तर हे शहराचे ‘प्रथम नागरिक’ म्हणून ओळखले जाते. विदेशातील राष्ट्राध्यक्ष किंवा राष्ट्रीय दर्जाचे पाहुणे मुंबईला आले तर त्यांचे स्वागत करण्याचा बहुमानही महापौरांनाच मिळतो.
महापौरांना सरकारी कर्मचाऱ्यांसारखा पगार दिला जात नाही. मुंबई महानगरपालिकेच्या नियमांनुसार, महापौरांना दरमहा साधारण २५,००० ते ४०,००० रुपये मानधन दिले जाते. हे मानधन प्रतीकात्मक असले तरी, महापौर या पदासाठी सामाजिक प्रतिष्ठा आणि सार्वजनिक जीवनातील अधिकार फार मोठे असतात. त्याचबरोबर महापौरांना ‘सत्कार भत्ता’ आणि इतर प्रशासनिक सुविधा देखील उपलब्ध आहेत, ज्यामुळे या पदाची प्रतिष्ठा अनेकदा मंत्र्यांच्या पातळीशी तुलना केली जाते.
निवासाच्या बाबतीतही महापौरांसाठी विशेष व्यवस्था आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या शिवाजी पार्कमधील महापौर बंगला अधिकृत निवासस्थान म्हणून वापरले जात असे, पण आता नवीन महापौरांसाठी भायखळा किंवा मलबार हिल येथील आलिशान बंगला राखीव ठेवण्यात आला आहे. या बंगल्याची देखभाल, विजे-पाणी आणि इतर सर्व खर्च मुंबई महानगरपालिका करीत असते.
महापौरांना शहरात फेरफटका मारण्यासाठी महागडी आणि आधुनिक वाहनं दिली जातात. या वाहनांसोबत चालक, इंधन, तसेच पोलीस सुरक्षा देखील प्रशासन पुरवते. फक्त वाहन आणि निवासच नाही, तर महापौरांच्या कार्यालयीन कामकाजासाठीही विशेष कर्मचारी वर्ग तैनात केला जातो. यामध्ये खाजगी सचिव, जनसंपर्क अधिकारी, लेखनिक, तसेच इतर सहाय्यक कर्मचारी समाविष्ट असतात. कार्यालयीन दूरध्वनी, इंटरनेट आणि इतर प्रशासनिक खर्चही महापालिकेकडूनच भरले जातात.
महापौर म्हणून सार्वजनिक कार्यक्रम, पाहुण्यांचे आदरातिथ्य, सामाजिक कार्यक्रम किंवा विविध सोहळ्यांमध्ये सहभागी होणे महत्त्वाचे असते. यासाठी लागणारा खर्च ‘एन्टरटेनमेंट फंड’मधून केला जातो. तसेच रेल्वे किंवा विमानाने प्रवास करताना महापौरांना सर्वोच्च दर्जाच्या सुविधा आणि सवलती उपलब्ध असतात.
आजच्या निकालानंतर जे कोणी मुंबईचा नवा महापौर बनेल, त्याला या अधिकारांसोबतच शहराच्या हजारो कोटींच्या विकास बजेटवर देखील नियंत्रण मिळेल. महापौर हे पद लोकसेवेवर आधारित असून शहराच्या विकासासाठी निर्णायक भूमिका बजावते. त्यामुळे महापौर केवळ प्रतीकात्मक व्यक्ती नसून, शहराच्या सार्वजनिक, सामाजिक आणि राजकीय जीवनात थेट प्रभाव ठेवणारा मानला जातो.
शहरात महापौर कोण होईल यावर सगळ्यांचे लक्ष लागले आहे, आणि जोही नवा महापौर असेल, त्याच्या कामगिरीवर मुंबईकरांचा विशेष लक्ष असेल. पगार जरी प्रतीकात्मक असला तरी, महापौराला मिळणाऱ्या सुविधांमुळे हे पद खूप प्रतिष्ठेचे आणि जबाबदारीने भरलेले आहे.