मुंबई : जागतिक पातळीवर वाढलेल्या अमेरिका-इराण तणावाचा थेट परिणाम भारतीय चलनावर दिसू लागला आहे. मंगळवारी रुपया डॉलरच्या तुलनेत घसरत नवा नीचांक गाठला. एका डॉलरमागे रुपया 95.40 पर्यंत खाली आला, जो आतापर्यंतचा सर्वात कमी स्तर मानला जात आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरु असलेल्या घसरणीला या ताज्या घडामोडींनी अधिक वेग दिला आहे.
गेल्या फेब्रुवारीच्या अखेरीस सुरू झालेल्या अमेरिका-इराण संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. काही महिन्यांपूर्वी सुमारे 70 डॉलर प्रति बॅरल असलेले ब्रेंट क्रूड आता 110-115 डॉलरच्या आसपास पोहोचले आहे. भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशासाठी हा मोठा आर्थिक धक्का मानला जातो. तेलदर वाढल्यामुळे देशाच्या आयात खर्चात वाढ होते आणि त्याचा परिणाम थेट रुपयावर तसेच महागाईवर होतो.
हेही वाचा: Iran Attack UAE India Reaction: 'या कारवाया त्वरित थांबवा'; UAE वरील हल्ल्याचा भारताने नोंदवला निषेध, इराणला सुनावले खडे बोल
रुपयातील या घसरणीमुळे अर्थव्यवस्थेवरील दबाव वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अनेक अर्थतज्ज्ञांनी चालू खात्यातील तूट वाढण्याची शक्यता वर्तवली असून, आर्थिक वाढीचे अंदाजही काही प्रमाणात कमी करण्यात आले आहेत. त्याचबरोबर महागाई वाढण्याचा धोका अधिक गडद झाला आहे. काही आंतरराष्ट्रीय बँकांनीही रुपयाच्या भविष्यातील अंदाजात बदल केला असून, वर्षअखेर रुपया आणखी कमकुवत होऊ शकतो, असे संकेत दिले आहेत.
शेअर बाजारातही या परिस्थितीचा परिणाम दिसून आला. निफ्टी 50 निर्देशांकात घसरण झाली, तर सरकारी रोख्यांच्या उत्पन्नदरात वाढ झाली. गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता वाढल्याने बाजारात सावध वातावरण पाहायला मिळत आहे.
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. रुपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी विविध उपाययोजनांवर विचार सुरू असल्याची माहिती समोर येत आहे. विदेशी चलन साठा मजबूत ठेवण्यासाठी आणि डॉलरचा पुरवठा वाढवण्यासाठी काही विशेष योजना पुन्हा लागू करण्याचा पर्यायही तपासला जात आहे. यामध्ये परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांकडून डॉलर ठेवी आकर्षित करणे किंवा विदेशी गुंतवणुकीवरील काही कर सवलती देणे यासारखे उपाय चर्चेत आहेत.
हेही वाचा: Middle East Tension : इराण-अमेरिका युद्धाला नवे वळण! होर्मुजच्या समुद्रात नौदलाची चकमक; ट्रम्प यांचा नवा 'प्रोजेक्ट फ्रीडम' सुरू
रुपयातील अस्थिरता नियंत्रित ठेवण्यासाठी RBI कडून बाजारात हस्तक्षेपही सुरू आहे. सरकारी बँकांच्या माध्यमातून डॉलर विक्री करून रुपयाला आधार देण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे संकेत आहेत. मात्र, वाढत्या जागतिक तणावामुळे ही स्थिती किती काळ टिकेल, याबाबत अनिश्चितता कायम आहे.
जागतिक राजकीय घडामोडी, तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार आणि गुंतवणूकदारांची भावना या सर्व घटकांचा एकत्रित परिणाम भारतीय रुपयावर होत आहे. पुढील काही दिवसांत परिस्थिती कशी बदलते, यावरच रुपयाचा पुढील प्रवास अवलंबून असणार आहे.