वॉशिंग्टन: अंतराळातील शांततेत लपलेला एक संभाव्य धोका पृथ्वीच्या दिशेने फिरत आहे का? अमेरिकन अवकाश संशोधन संस्था (National Aeronautics and Space Administration, NASA) मधील ग्रह-संरक्षण तज्ज्ञ केली फास्ट यांनी दिलेल्या इशाऱ्यामुळे या प्रश्नाला पुन्हा धार आली आहे. त्यांच्या मते, पृथ्वीच्या जवळून जाणाऱ्या सुमारे 15,000 अज्ञात लघुग्रहांबाबत ठोस माहिती नाही आणि त्यापैकी प्रत्येकाकडे एखादे शहर उद्ध्वस्त करण्याइतकी क्षमता असू शकते.
फास्ट यांनी सांगितले की, “ही गोष्ट मला रात्री झोप लागू देत नाही.” त्यांना अतिशय प्रचंड आकाराच्या खडकांपेक्षा मध्यम आकाराच्या, सुमारे 500 फूट व्यासाच्या लघुग्रहांची अधिक चिंता आहे. मोठ्या खडकांचे स्थान सर्वांना बऱ्यापैकी माहीत असते, तर अगदी लहान तुकडे वारंवार पृथ्वीच्या वातावरणात जळून जातात. मात्र मध्यम आकाराचे हे ‘शहर-नाशक’ पिंड शोधणे कठीण असून ते प्रादेशिक पातळीवर मोठी हानी करू शकतात.
हेही वाचा: Pune Road Diversion: पुणेकरांनो लक्ष द्या! शिवजयंतीनिमित्त शहरातील या’ मुख्य रस्त्यांवर वाहतूक बंद; पर्यायी मार्ग जाणून घ्या
उपलब्ध माहितीनुसार, पृथ्वीच्या कक्षेजवळून सुमारे 25,000 लघुग्रह फिरत आहेत, परंतु त्यांपैकी केवळ 40 टक्के ग्रहांचा ठावठिकाणा निश्चितपणे ज्ञात आहे. सर्वोत्तम दुर्बिणींसाठीही हे पिंड शोधणे अवघड ठरते, कारण ते सूर्याभोवती पृथ्वीप्रमाणेच फिरतात आणि पुरेशा प्रमाणात प्रकाश परावर्तित करत नाहीत.
या आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी नासा पुढील वर्षी ‘नियर-अर्थ ऑब्जेक्ट सर्वेयर’ ही विशेष अंतराळ दुर्बीण प्रक्षेपित करण्याच्या तयारीत आहे. ही दुर्बीण उष्णतेच्या ठशांद्वारे (थर्मल सिग्नेचर) अंधुक लघुग्रह आणि धूमकेतू शोधू शकणार आहे, जे आतापर्यंत नजरेआड राहिले होते.
फास्ट यांनी स्पष्ट केले की, “लघुग्रह पृथ्वीपर्यंत पोहोचण्यापूर्वी त्यांचा शोध घेणे आणि आवश्यक असल्यास त्यांना फिरवण्याच्या किंवा नष्ट करण्याच्या पद्धती विकसित करणे अत्यावश्यक आहे.” सध्या मानवजातीपाशी अशा ‘शहर-नाशक’ पिंडांना रोखण्यासाठी पुरेशी संरक्षणात्मक साधने नाहीत, ही वस्तुस्थिती अधिक चिंताजनक ठरते. अंतराळ संशोधनातील पुढची पायरी आता केवळ शोधापुरती मर्यादित नसून संभाव्य धोक्यांपासून पृथ्वीचे संरक्षण करण्याची आहे.
हेही वाचा: AI Generated Petitions : सर्वोच्च न्यायालय संतापले! बनावट AI निकाल वकिलांकडून सादर; अस्तित्वात नसलेल्या खटल्याचा दिला दाखला