Geminids Meteor Shower : उत्तर गोलार्धात (Northern Hemisphere) रात्रीचा कालावधी वाढत असताना, दरवर्षी होणारा जेमिनिड्स उल्कावर्षाव पुन्हा एकदा आकाशातील तारे पाहणाऱ्यांना चकित करण्यासाठी सज्ज झाला आहे. या आठवड्यात 13 आणि 14 डिसेंबरच्या रात्री हा उल्कावर्षाव आपल्या शिखरावर पोहोचणार आहे. हा खगोलीय कार्यक्रम (Cosmic Event) वर्षातील सर्वात जोरदार आणि खगोलप्रेमींसाठी अत्यंत प्रेक्षणीय उल्कावर्षावांपैकी एक मानला जातो. जर आदर्श परिस्थिती राहिली, तर एका तासात 120 ते 150 उल्का पाहता येऊ शकतात.
भारतातील प्रमुख वेळ
जेमिनिड्स उल्कावर्षाव 13 आणि 14 डिसेंबरच्या रात्री आपल्या शिखरावर पोहोचेल. उल्कांची सर्वाधिक क्रियाशीलता 14 डिसेंबरच्या पहाटे 2 वाजल्यापासून 4 वाजेपर्यंत केंद्रित असेल. उल्का उशिरा संध्याकाळपासून दिसू शकतात, पण मध्यरात्रीनंतरची वेळ ही सर्वोत्तम आहे. कारण या वेळी तुमचे स्थान पृथ्वीच्या कक्षेशी (Meteors Earth’s Orbital Path) उल्कांच्या कचऱ्याच्या प्रवाहात जुळलेले असते.
ऑनलाईन पाहण्याची सुविधा
ज्यांना प्रकाशाच्या प्रदूषणामुळे (Light Pollution) शहरातून बाहेर पडणे शक्य नाही किंवा घरातून आरामदायकपणे पाहणे आवडते, त्यांच्यासाठी ऑनलाईन स्ट्रीमींग हा एक सोपा मार्ग आहे. खगोलभौतिकशास्त्रज्ञ जियानलुका मासी (Astrophysicist Gianluca Masi) यांच्या नेतृत्वाखालील व्हर्च्युअल दुर्बिण प्रकल्प (The Virtual Telescope Project) इटलीतील त्यांच्या डार्क स्काय वेधशाळेतून (Dark-Sky Observatory) प्राथमिक थेट प्रक्षेपण उपलब्ध करून देतो. यातून उच्च क्षमतेच्या दुर्बिणीद्वारे जेमिनिड्सचे वास्तविक वेळेत चित्रीकरण केले जाते.
इतर स्रोत आणि पाहण्यासाठी काही कल्पना
युट्युबवर 'जेमिनिड्स 2025 थेट' (Geminids 2025 Live) असे सर्च केल्यास नासा (NASA) किंवा आंतरराष्ट्रीय उल्का संघटनेकडूनही (International Meteor Organization) अतिरिक्त स्ट्रीम्स दिसू शकतात. मात्र, व्हर्च्युअल दुर्बिण प्रकल्प (The Virtual Telescope Project) त्याच्या व्यावसायिक मांडणीमुळे आणि आकर्षक वर्णनामुळे वेगळा ठरतो. ऑनलाईन दर्शनाचा अनुभव वाढवण्यासाठी, तुम्ही खोलीतील दिवे बंद करून हे विलोभनीय दृश्य पाहण्याचा आनंद घ्या. तसेच, मिथुन राशीतील (Gemini) तेजस्वी बिंदू (Radiant) शोधण्यासाठी स्टार चार्ट ॲप (Star Chart App) वापरा.
जेमिनिड्सचे वेगळेपण आणि महत्त्व
जेमिनिड्सचे वेगळेपण म्हणजे त्याची असामान्य विलोभनीय दृश्य पाहायला मिळण्याची हमी (Exceptional Reliability) आणि तीव्रता आहे, ज्याची तुलना अनेकदा उन्हाळ्यातील पर्सिड्स उल्कावर्षावाशीच (Perseids) केली जाते. बहुतेक उल्कावर्षाव धूमकेतूच्या धुळीतून तयार होतात, याउलट जेमिनिड्स 3200 फेथॉन (3200 Phaethon) नावाच्या एका खडकाळ लघुग्रहातून (Rocky Asteroid) येतात. हा लघुग्रह सूर्याच्या जवळून जाताना कण सोडतो. 2025 मध्ये अंधाऱ्या रात्रीसाठी केवळ 25 टक्के अस्त होत असलेला चंद्र पहाटे 3 वाजता उगवणार असल्याने चंद्राच्या प्रकाशाचा हस्तक्षेप (Moonlight Interference) कमी राहील, जी एक विशेष लक्षणीय बाब आहे. कारण, चंद्रप्रकाश जास्त असेल तर, उल्कावर्षाव दिसण्यात अडथळे निर्माण होतात.
हेही वाचा – Social Media Ban: 'या' देशात अल्पवयीन मुलांच्या सोशल मीडिया अकाउंटवर बंदी; नियम न पाळणाऱ्यांवर होणार कारवाई
