Crude Oil Trade amid Israel-Iran War : इराण आणि इस्रायलमधील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर संकट येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी इराणने होर्मुजची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) बंद केल्याची घोषणा केल्याने खळबळ उडाली आहे. मात्र, भारतीय अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तूर्तास भारताला कच्च्या तेलाच्या टंचाईची मोठी झळ बसण्याची शक्यता कमी आहे. भारताकडे आपात्कालीन परिस्थिती हाताळण्यासाठी पुरेसा साठा आणि पर्यायी मार्ग उपलब्ध आहेत.
भारताकडे उपलब्ध असलेला तेलाचा साठा
सरकारी सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारताकडे सध्या किमान 10 दिवसांच्या गरजेइतका कच्च्या तेलाचा साठा उपलब्ध आहे. भारतीय रिफायनरी कंपन्यांच्या टाक्या आणि ट्रान्झिटमध्ये मिळून 10 ते 15 दिवसांचा कच्चा तेल साठा असून, इंधन टाक्यादेखील पूर्ण भरलेल्या आहेत. यामुळे देशाची पुढील 7 ते 10 दिवसांची इंधनाची गरज सहज पूर्ण होऊ शकते. इराणमधील सर्वोच्च नेत्याबाबतच्या बातम्यांमुळे हा संघर्ष फार काळ टिकणार नाही, असा अंदाज वर्तवला जात असला तरी, भारताने आपली 'कंटिंजन्सी प्लॅन' (Contingency Plan) तयार ठेवली आहे.
होर्मुजची सामुद्रधुनी आणि रशियाचा पर्याय
होर्मुजची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा ऊर्जा मार्ग असून, जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्याचा सुमारे 1/5 वाटा इथून जातो. इराणने हा मार्ग बंद केल्यास आखाती देशांतून येणाऱ्या तेलाला फटका बसेल. अशा वेळी भारत रशियाकडून कच्च्या तेलाची आयात वाढवून आपल्या पुरवठ्यात बदल करू शकतो. याशिवाय, व्हेनेझुएला, ब्राझील आणि आफ्रिकेतील देशांकडूनही तेल खरेदी करण्याचा पर्याय भारताकडे खुला आहे. मात्र, या सर्व घडामोडींचा तातडीचा परिणाम तेलाच्या किमतींवर दिसून येईल.
हेही वाचा - Israel, US - Iran war : भारतीय विमानांची 850 पेक्षा जास्त उड्डाणे रद्द; आखाती देशांत विमाने अडकली, हजारो प्रवाशांचे हाल
तेलाच्या किमतीत वाढ होण्याची शक्यता
ब्रेंट क्रूड (Brent Crude) या आठवड्यात 7 महिन्यांच्या उच्चांकी पातळीवर म्हणजेच सुमारे 73 डॉलर प्रति बॅरलवर बंद झाले आहे. जर पुरवठा साखळी दीर्घकाळ विसकळीत राहिली, तर तेलाच्या किमती 80 डॉलर प्रति बॅरलच्या पार जाऊ शकतात. लांबच्या देशांतून तेल आयात करणे खर्चिक ठरू शकते, ज्यामुळे देशांतर्गत पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात वाढ होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
आगामी काळातील रणनीती
भारत सरकार आणि पेट्रोलियम मंत्रालय परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. पुरवठ्याचे स्रोत वैविध्यपूर्ण (Diversified) असल्याने एका क्षेत्रातील तणावाचा संपूर्ण देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होणार नाही याची खबरदारी घेतली जात आहे. तसेच, धोरणात्मक तेल साठा (Strategic Petroleum Reserves) वाढवण्यावरही भर दिला जात आहे, जेणेकरून युद्धजन्य परिस्थितीत देशाची ऊर्जा सुरक्षा अबाधित राहील.
हेही वाचा - Donald Trump On "खामेनींच्या निधनाने जगभरातील देशांसाठी न्याय मिळाला" इराणवरील हल्ल्यानंतर काही तासांतच ट्रम्प यांची पोस्ट चर्चेत