Cyber Fraud: नोएडा पोलिसांनी एका आंतरराष्ट्रीय सायबर फसवणूक टोळीचा (मॉड्यूलचा) पर्दाफाश केला आहे, ज्याची पाळेमुळे थेट नायजेरिया आणि दक्षिण आफ्रिकेपर्यंत पसरलेली आहेत. बँकिंग व्यवस्थेतील त्रुटींचा फायदा घेऊन सुमारे 60 ते 80 कोटी रुपये हस्तांतरित करण्याची मोठी योजना या टोळीने आखली होती. मात्र, गौतम बुद्ध नगर पोलिसांच्या सायबर गुन्हे पथकाने तांत्रिक पाळत ठेवून हा कट उधळून लावला आणि दोन परदेशी नागरिकांना अटक केली. या कारवाईमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चालणाऱ्या एका मोठ्या आर्थिक गुन्हेगारी जाळ्याचा उलगडा झाला आहे.
'सोलर स्पायडर'शी कनेक्शन आणि विंकेंडची रणनीती
डीसीपी शैव्या गोयल यांच्या माहितीनुसार, अटक करण्यात आलेल्या आरोपींचा संबंध 'सोलर स्पायडर' (Solar Spider) नावाच्या कुख्यात आंतरराष्ट्रीय सायबर गुन्हेगार गटाशी आहे. या टोळीने अत्यंत विचारपूर्वक रणनीती आखली होती. त्यांनी सायबर हल्ल्यांसाठी शनिवार आणि रविवार अशा सुट्टीच्या दिवसांची निवड केली होती. बँका बंद असताना देखरेख यंत्रणा मर्यादित असते, याचा फायदा घेत त्यांनी 7 आणि 8 मार्च रोजी गुजरातच्या एका सहकारी बँकेला लक्ष्य करून 7 कोटी रुपयांची फसवणूक केली होती.
म्युल खाती आणि क्रिप्टोकरन्सीचा वापर
तपासातून समोर आले की, ही टोळी केवळ एका बँकेपुरती मर्यादित नव्हती, तर तब्बल 60 ते 80 कोटी रुपयांचा निधी 'म्युल खात्यांच्या' (Mule accounts) जाळ्यात वळवण्याच्या तयारीत होती. या खात्यांच्या माध्यमातून अनेक स्तरांवर व्यवहार करून पैशांचा मूळ स्रोत लपवला जात असे. यानंतर, हा निधी क्रिप्टोकरन्सीमध्ये रूपांतरित करून परदेशातील डिजिटल वॉलेट्समध्ये पाठवण्याची त्यांची योजना होती, ज्यामुळे या पैशांचा मागोवा घेणे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य झाले असते.
पोलिसांनी ऐनवेळी रचला सापळा
गुप्त माहिती मिळताच सायबर गुन्हे पथक, नॉलेज पार्क पोलीस आणि 'सायबर कमांडो पथक' कामाला लागले. आयपी (IP) ॲड्रेसेस आणि डिजिटल व्यवहारांचा मागोवा घेत पोलिसांनी नोएडा येथून दोन परदेशी नागरिकांना बेड्या ठोकल्या. त्यांच्याकडून जप्त करण्यात आलेल्या डिजिटल उपकरणांच्या फॉरेन्सिक तपासणीतून आणखी अनेक धक्कादायक खुलासे होण्याची शक्यता आहे. या घटनेनंतर बँकिंग प्रणालीतील सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
बँकांसाठी सुरक्षिततेचा इशारा (Advisory)
या मोठ्या कारवाईनंतर गौतम बुद्ध नगर पोलीस आयुक्तालयाने सर्व सहकारी बँकांसाठी विशेष मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. बँकांनी आपली सायबर सुरक्षा बळकट करावी आणि विशेषतः सुट्टीच्या काळात प्रणालींचे कडक लेखापरीक्षण (System Audits) करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. या आंतरराष्ट्रीय सिंडिकेटचे धागेदोरे शोधण्यासाठी पोलीस आता 'इंडियन सायबर क्राईम कोऑर्डिनेशन सेंटर'च्या मदतीने पुढील तपास करत आहेत.
