Railway Rules : भारतीय रेल्वेतून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. रेल्वे परिसर आणि गाड्यांमधील स्वच्छतेचा दर्जा सुधारण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने आपल्या नियमावलीत मोठे बदल केले आहेत. 24 ऑगस्ट 2026 पासून लागू झालेल्या नव्या गॅझेट नोटिफिकेशननुसार, आता प्रवासादरम्यान अस्वच्छता पसरवणे किंवा रेल्वे संपत्तीचे नुकसान करणे प्रवाशांना चांगलेच महागात पडणार आहे. प्रवाशांचे वर्तन सुधारण्यासाठी रेल्वेने दंडाच्या रकमेत थेट दुप्पट वाढ केली असून एकूण 6 प्रमुख चुकांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे.
स्टेशन परिसर आणि डब्यात कचरा फेकल्यास 1 हजार रुपयांचा फटका
दरम्यान, रेल्वे स्टेशन, प्लॅटफॉर्म किंवा चालत्या ट्रेनमध्ये कचरा फेकणे हा गंभीर स्वरूपाचा गुन्हा मानला जाईल. अनेकदा प्रवासी प्रवास संपल्यानंतर खाद्यपदार्थांची पाकिटे, प्लास्टिकच्या बाटल्या किंवा इतर टाकाऊ वस्तू सीटवरच सोडून देतात; मात्र आता अशा बेजबाबदारपणावर 1 हजार रुपयांचा थेट दंड आकारला जाईल. त्यामुळे प्रवाशांनी कचरा केवळ कचराकुंडीतच टाकावा, असे आवाहन रेल्वेने केले आहे. याशिवाय रेल्वे डब्यात किंवा स्टेशनवर थुंकणे, उघड्यावर लघवी करणे आणि स्टेशनच्या आवारात कपडे वा भांडी धुणे यावरही कडक दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे.
प्राणी-पक्ष्यांना खायला घालणे आणि विनापरवानगी पोस्टर लावणे बेकायदेशीर
अस्वच्छतेव्यतिरिक्त रेल्वेने इतर काही महत्त्वाच्या बाबींवरही बंदी घातली आहे. रेल्वे स्टेशन परिसरात भटक्या प्राण्यांना किंवा पक्ष्यांना खायला घालण्यास आता पूर्णपणे मनाई करण्यात आली असून असे केल्यास दंड भरावा लागेल. तसेच, रेल्वेचे डबे, स्टेशनच्या भिंती किंवा रेल्वेच्या कोणत्याही मालमत्तेवर परवानगीशिवाय पोस्टर्स चिकटवणे, घोषणा लिहिणे अथवा चित्रे काढणे हा रेल्वे संपत्तीचे नुकसान करण्याचा प्रयत्न मानला जाईल. अशा कृत्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाईची तरतूद करण्यात आली आहे.
दंडाची रक्कम न भरल्यास प्रकरण कोर्टात; 2 हजार रुपयांपर्यंत वाढणार दंड
रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, प्रवाशांनी नियमांचे उल्लंघन केल्यास त्यांना जागीच 1 हजार रुपयांपर्यंतचा दंड ठोठावला जाईल. मात्र, जर एखाद्या प्रवाशाने दंडाची रक्कम भरण्यास नकार दिला किंवा टाळाटाळ केली, तर हे प्रकरण थेट न्यायालयात चालवले जाईल. कोर्टाच्या कायदेशीर प्रक्रियेनंतर या दंडाची रक्कम वाढवून 2 हजार रुपयांपर्यंत केली जाऊ शकते. त्यामुळे आता प्रवासाला निघण्यापूर्वी प्रवाशांना केवळ तिकीट आणि सामानाचीच नव्हे, तर स्वच्छतेच्या या 6 नियमांचीही विशेष काळजी घ्यावी लागणार आहे.
