जर तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य एखाद्या वैद्यकीय आजारासाठी नियमितपणे औषधे घेत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. वास्तविक, 20 मे 2026 (बुधवार) रोजी देशाला औषधांच्या तुटवड्याचा सामना करावा लागण्याची शक्यता आहे; कारण 'ऑल इंडिया ऑर्गनायझेशन ऑफ केमिस्ट्स अँड ड्रगिस्ट्स' (AIOCD) च्या नेतृत्वाखाली, देशभरातील १२ लाखांहून अधिक औषध विक्रेते (केमिस्ट्स) 'भारत बंद'साठी (देशव्यापी बंदसाठी) सज्ज झाले आहेत. परिणामी, देशभरातील बहुतांश शहरे, लहान गावे आणि खेड्यांमधील औषधांची दुकाने (फार्मासीज) पूर्णपणे बंद राहण्याची दाट शक्यता आहे.
औषध विक्रेत्यांनी पुकारलेल्या या प्रचंड आंदोलनामागील मुख्य कारण म्हणजे इंटरनेटद्वारे विशेषतः 'ई-फार्मसीं'द्वारे केली जाणारी औषधांची विक्री आणि मोठ्या कॉर्पोरेट संस्थांकडून दिली जाणारी भरमसाठ सवलत. ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर औषधांची विक्री कोणत्याही कडक नियमावलीशिवाय किंवा कायदेशीर चौकटीशिवाय होत आहे, असे औषध विक्रेते ठामपणे मांडतात. या परिस्थितीमुळे केवळ त्यांचे व्यवसाय बंद पडण्याच्या उंबरठ्यावरच येऊन ठेपले आहेत असे नाही, तर रुग्णांच्या जीवासाठीही ती एक गंभीर धोका म्हणून समोर येत आहे.
योग्य पडताळणीविना औषधांचे वितरण: औषध विक्रेत्यांनी उपस्थित केलेला सर्वात महत्त्वाचा आरोप म्हणजे, ऑनलाइन संकेतस्थळे आणि ॲप्सवर वैध डॉक्टरांच्या चिठ्ठीशिवाय (प्रिस्क्रिप्शनशिवाय) औषधांची सर्रास विक्री केली जात आहे. इंटरनेटवर लोक तीच तीच चिठ्ठी वारंवार अपलोड करून औषधांची मागणी करत आहेत. अनेक प्रकरणांमध्ये, बनावट चिठ्ठ्यांच्या आधारे अंमली पदार्थ आणि तीव्र क्षमतेची प्रतिजैविके (अँटीबायोटिक्स) लोकांच्या घरापर्यंत अगदी सहजपणे पोहोचवली जात आहेत. यामुळे सर्वसामान्य जनतेच्या आरोग्याला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे.
मोठ्या कंपन्यांच्या प्रचंड सवलतींमुळे लहान दुकानदारांची वाताहत: मोठ्या कॉर्पोरेट समूहांकडून ऑनलाइन माध्यमांद्वारे औषधांवर इतक्या मोठ्या प्रमाणात सवलती दिल्या जात आहेत की, स्थानिक परिसरातील, गावागावांतील, लहान कसबांतील आणि छोट्या शहरांतील सामान्य औषध विक्रेते (केमिस्ट) त्यांच्याशी स्पर्धा करण्यास पूर्णपणे असमर्थ ठरत आहेत. सतत होणाऱ्या आणि मोठ्या आर्थिक नुकसानीमुळे, या लहान दुकानदारांचे व्यवसाय ठप्प पडू लागले आहेत आणि त्यांना आपली दुकाने बंद करण्यास भाग पडत आहे.
कोविड काळातील शिथिल नियमांचा गैरवापर: कोविड-१९ महामारीच्या काळात, जेव्हा घराबाहेर पडणे कठीण झाले होते, तेव्हा सरकारने औषधांच्या विक्रीसंदर्भातील काही नियमांमध्ये तात्पुरती शिथिलता आणली होती. औषध विक्रेत्यांचे असे म्हणणे आहे की, हे नियम महामारी संपल्यानंतरही आजतागायत लागू आहेत आणि ई-फार्मासी कंपन्या या नियमांचा उघडपणे गैरफायदा घेत आहेत.
