S Jaishankar Munich Security Conference: नवी दिल्लीत रविवारी 4 ऑक्टोबरला पार पडलेल्या प्रतिष्ठित म्युनिक सुरक्षा परिषदेत भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी बदलत्या जागतिक समीकरणांवर आपले महत्त्वपूर्ण विचार मांडले. जगभरातील सत्ताकारणाचे केंद्र बदलत असल्याचे सांगताना त्यांनी महासत्तांमधील वाढती स्पर्धा, अमेरिकेचे बदलणारे धोरण आणि चीनच्या वाढत्या प्रभावावर सखोल विश्लेषण केले. या आंतरराष्ट्रीय परिषदेत बोलताना त्यांनी अमेरिका आणि चीन या दोन बड्या देशांमधील तणावपूर्ण संबंध आणि त्याचा जगावर होणारा परिणाम यावर प्रकाश टाकला.
‘अमेरिका स्वतःच उचललेल्या पावलांमुळे एकाकी पडत चाललेला देश’
जागतिक राजकारणातील अमेरिकेच्या भूमिकेविषयी बोलताना जयशंकर यांनी अत्यंत महत्त्वाचे विधान केले. सध्याची जागतिक परिस्थिती पाहता अमेरिका ही ‘स्वतःच्या इच्छेने आणि स्वतःच्या कर्माने एकाकी पडत चाललेली महासत्ता’ बनली असल्याचे त्यांनी नमूद केले. अमेरिकेने जागतिक स्तरावर स्वीकारलेली ही नवी फेररचना ही त्यांची स्वतःहून निवडलेली भूमिका आहे, असे स्पष्ट करत त्यांनी सांगितले की, वॉशिंग्टनच्या या बदलत्या धोरणामुळे संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थेचे स्वरूप वेगाने बदलत चालले आहे.
चीनचा उदय ही केवळ धारणा नसून एक वस्तुस्थिती
दुसऱ्या बाजूला चीनच्या वाढत्या वर्चस्वावर भाष्य करताना परराष्ट्र मंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, चीनचा उदय ही केवळ त्यांची स्वतःची धारणा नसून ती एक स्पष्ट वस्तुस्थिती आहे. चीन आज स्वतःला एक अत्यंत ‘युनिक’ (Unique) आणि वेगळा देश मानत पुढे जात आहे. अमेरिका आणि चीन यांच्यातील ही तीव्र स्पर्धा आता केवळ या दोन देशांपुरती मर्यादित राहिलेली नसून, जगातील इतर राष्ट्रेही या समीकरणात आपापला प्रभाव दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहेत, असे जयशंकर यांनी नमूद केले.
A pleasure to speak at the #MLMNewDelhi today on emerging and middle power (EMP) cooperation. Thank Ambassador @ischinger, Chairman of the @MunSecConf. Made the following points: ✅ EMPs are from Global South & Global North, united in their goal of being more relevant. They are conscious of what they bring to the table. ✅ The changing landscape which drives the EMP debate is of a repositioning US, rise of China, shaper competition and greater interdependence. ✅ EMPs’ approach is to de-risk & to diversify, and pursue agenda based cooperation. ✅ The resulting outcome is of multipolarity, multi-alignment and small groups. ✅ EMPs can develop a broad-based agenda that will contribute to reformed multilateralism. Wish the #MLMNewDelhi all success. — Dr. S. Jaishankar (@DrSJaishankar) October 4, 2026
हेही वाचा – मोठी बातमी! युक्रेनमधील भारतीय औषध निर्मिती कारखान्यावर रशियाचा ड्रोन हल्ला; एकाचा मृत्यू, अनेक जण जखमी
बदलत्या आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीमागील 3 मुख्य घटक
सध्याच्या आंतरराष्ट्रीय समीकरणांमधील या मोठ्या बदलांमागे मुख्यत्वे 3 घटकांचा मोठा वाटा असल्याचे परराष्ट्र मंत्र्यांनी सांगितले. यात अमेरिका आणि चीन यांच्यातील थेट स्पर्धा, उदयोन्मुख व मध्यम शक्तींच्या देशांमध्ये वाढलेली स्वावलंबनाची भावना आणि विविध राष्ट्रांमधील भागीदारीत झालेली विविधता या मुद्द्यांचा समावेश आहे. आजच्या काळात जागतिक स्पर्धा एवढी तीव्र झाली आहे की, प्रत्येक राष्ट्र आपल्याकडे असलेल्या राजकीय आणि आर्थिक प्रभावाच्या साधनांचा वापर एखाद्या शस्त्राप्रमाणे करत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
#WATCH | Delhi: Speaking at the 62nd Munich Security Conference, External Affairs Minister Dr. S. Jaishankar says, “No one in the room would disagree with the fact that the landscape today is primarily marked by a radical repositioning of the United States. A repositioning which is a posture of choice and, in a way, it has deliberately become a lonelier power. The second feature of the landscape is, of course, the rise of China. China, which sees itself as a unique country that is in a way both its self-perception, in many ways, also the reality. And we are looking at very sharp competition. That competition today, not limited to these two countries, has led to a weaponization of any leverage that any country has. And that competition coexists with the complexity of interdependence.” — ANI (@ANI) October 4, 2026
मध्यस्थ व नव्या जागतिक शक्तींचा वाढता प्रभाव
जयशंकर यांच्या मते, आता जगाचे राजकारण केवळ दोन महासत्तांच्या दावणीला बांधलेले राहिलेले नाही. भारत आणि इतर मध्यम क्षमतेचे देश आता स्वावलंबनाकडे वाटचाल करत असून विविध देशांशी स्वतंत्र भागीदारी प्रस्थापित करत आहेत. जागतिक स्तरावरील या नव्या बदलांमुळे येणाऱ्या काळात आंतरराष्ट्रीय राजकारणाची दिशा कशी असेल, याचे एक स्पष्ट चित्रच परराष्ट्र मंत्र्यांनी म्युनिक परिषदेतील आपल्या भाषणातून जगसमोर मांडले.
