Gaganyaan Mission: भारताच्या महत्त्वाकांक्षी मानवी अंतराळ मोहिमेतील गगनयान कार्यक्रमासाठी विकसित करण्यात येत असलेल्या क्रू मॉड्यूलच्या अवतरण गती कमी करणाऱ्या प्रणालीसाठी ड्रोग पॅराशूटच्या पात्रता चाचण्या यशस्वी झाल्याची माहिती इस्रोने शनिवारी दिली. इस्रोच्या निवेदनानुसार, या चाचण्या 18 आणि 19 डिसेंबर रोजी चंदीगड येथील टर्मिनल बॅलिस्टिक्स रिसर्च लॅबोरेटरी (TBRL) च्या रेल ट्रॅक रॉकेट स्लेड (RTRS) सुविधेवर पार पडल्या. या चाचण्यांचा उद्देश अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत ड्रोग पॅराशूटची कार्यक्षमता, मजबुती आणि विश्वासार्हता तपासणे हा होता.
इस्रोने सांगितले की, गगनयान क्रू मॉड्यूलच्या अवतरण गती कमी करणाऱ्या प्रणालीमध्ये चार प्रकारचे एकूण 10 पॅराशूट समाविष्ट आहेत. अवतरण प्रक्रिया दोन एपेक्स कव्हर सेपरेशन पॅराशूटच्या विलगिकरणाने सुरू होते. हे पॅराशूट पॅराशूट कंपार्टमेंटवरील संरक्षक आवरण काढून टाकतात. त्यानंतर दोन ड्रोग पॅराशूट तैनात केले जातात, जे क्रू मॉड्यूलला स्थिर ठेवत त्याची गती लक्षणीयरीत्या कमी करतात.
दरम्यान, ड्रोग पॅराशूटनंतर तीन पायलट पॅराशूट तैनात केले जातात, जे तीन मुख्य पॅराशूट बाहेर काढतात. हे मुख्य पॅराशूट क्रू मॉड्यूलचा वेग आणखी कमी करून सुरक्षित आणि नियंत्रित अवतरण सुनिश्चित करतात. इस्रोच्या मते, पुनर्प्रवेशादरम्यान क्रू मॉड्यूलला स्थिर ठेवणे आणि त्याचा वेग सुरक्षित मर्यादेत आणण्यासाठी ड्रोग पॅराशूटची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. या चाचणी मालिकेत सर्व उद्दिष्टे यशस्वीरित्या साध्य झाली असून, उड्डाण परिस्थितीतील मोठ्या बदलांमध्येही पॅराशूट प्रणालीची मजबुती सिद्ध झाली आहे.
Heartening to note that India has moved one more step closer to its first Human Space mission #Gaganyaan. ISRO successfully completed the Drogue Parachute Deployment Qualification Tests for the Gaganyaan Crew Module at the RTRS facility of TBRL, Chandigarh, during 18–19 December… pic.twitter.com/ci47TQDaoA — Dr Jitendra Singh (@DrJitendraSingh) December 20, 2025
या यशस्वी चाचण्या मानवी अंतराळ उड्डाणासाठी पॅराशूट प्रणालीला पात्र ठरवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल असल्याचे इस्रोने स्पष्ट केले. या प्रक्रियेत विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर, एरियल डिलिव्हरी रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट, डीआरडीओ आणि टीबीआरएल यांचा सक्रिय सहभाग आणि पाठिंबा लाभल्याचेही इस्रोने नमूद केले. गगनयान मोहिमेच्या दिशेने ही कामगिरी भारताच्या मानवी अंतराळ प्रवासाच्या तयारीला आणखी बळ देणारी ठरणार आहे.
