Spam Protection: डिजिटल फसवणूक आणि नको असलेल्या स्पॅम कॉल्सना आळा घालण्यासाठी दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) एका अत्यंत कडक प्रस्तावावर विचार करत आहे. या नवीन नियमांतर्गत, टेलिकॉम कंपन्यांच्या 'एआय' (AI) आधारित प्रणालीद्वारे जे नंबर 'संभाव्य किंवा संशयास्पद स्पॅम' म्हणून ओळखले जातील, त्यांच्यावर कोणतीही औपचारिक तक्रार न येताही थेट कारवाई केली जाईल. याचा अर्थ असा की, ग्राहकाने तक्रार केली नसली तरी एआय प्रणालीच्या संशयावरून संबंधित मोबाइल नंबर डिस्कनेक्ट केले जाऊ शकतात.
काय आहे नवीन प्रस्ताव?
'ईटी टेलिकॉम'च्या अहवालानुसार, ट्राय लवकरच हा प्रस्ताव सादर करण्याच्या तयारीत आहे. सध्याच्या नियमानुसार, जेव्हा एखाद्या नंबरविरुद्ध 10 दिवसांच्या आत 5 वेगवेगळ्या तक्रारी येतात, तेव्हाच टेलिकॉम कंपन्या कारवाई करतात. मात्र, नवीन प्रस्तावानुसार, जर एआय सोल्यूशनने सलग 10 दिवस एखाद्या नंबरला संभाव्य स्पॅम म्हणून चिन्हांकित केले, तर कोणतीही तक्रार दाखल नसली तरीही तो नंबर त्वरित बंद केला जाऊ शकतो. यामुळे स्पॅमर्सच्या हालचालींवर कायमचा निर्बंध येईल.
डिलिव्हरी एजंट्स आणि गिग कामगारांवर होणार परिणाम
या नवीन प्रणालीमुळे ग्राहकांना कॉलर हा स्कॅमर असू शकतो याची जाणीव करून दिली जाईल, ज्यामुळे कॉल स्वीकारण्याचा किंवा नाकारण्याचा निर्णय ग्राहकाचा असेल. मात्र, या नियमाचा एक नकारात्मक पैलू म्हणजे डिलिव्हरी एजंट्स आणि गिग कामगारांवर याचा परिणाम होऊ शकतो. हे कामगार कामाच्या स्वरूपामुळे वारंवार कॉल करतात, ज्यामुळे एआय प्रणाली अनवधानाने त्यांच्या नंबरला संभाव्य स्पॅम म्हणून चिन्हांकित करू शकते. अशा तांत्रिक चुका टाळण्यासाठी देखील ट्राय भागधारकांशी चर्चा करत आहे.
तक्रारींची अत्यल्प संख्या आणि स्पॅमचे वाढते प्रमाण
अधिकृत आकडेवारीनुसार, टेलिकॉम कंपन्या दरमहा 300-400 दशलक्ष कॉल्स आणि मेसेजेस संशयास्पद म्हणून चिन्हांकित करत आहेत. त्या तुलनेत प्रत्यक्ष तक्रारींची संख्या खूपच कमी म्हणजे दररोज सुमारे 10,000 इतकी आहे. संसदेत सादर केलेल्या माहितीनुसार, डिसेंबर 2025 मध्ये स्पॅम तक्रारींची संख्या 334,317 इतकी होती, जी फेब्रुवारी 2025 मध्ये केवळ 116,213 होती. यातील बहुतेक कॉल्स हे नोंदणीकृत नसलेल्या टेलिमार्केटर्सकडून सामान्य 10-अंकी मोबाइल नंबरवरून केले जातात, ज्यावर आता एआयच्या माध्यमातून लगाम घातला जाणार आहे.
