Income Tax Rule For SIP: आजकाल गुंतवणुकीसाठी 'सिस्टमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन' म्हणजेच SIP हा अत्यंत लोकप्रिय पर्याय ठरत आहे. अनेक पती आपल्या पत्नीच्या नावावर पैसे देऊन एसआयपी सुरू करतात. पत्नीला दिलेले पैसे ही 'भेट' असल्याने त्यावर कर लागत नाही, असा सर्वसाधारण समज आहे. मात्र, आयकर नियमांनुसार हे पूर्णपणे सत्य नाही. जर पत्नी पतीच्या पैशातून गुंतवणूक करत असेल, तर त्यातून मिळणाऱ्या परताव्यावर कर भरण्याची जबाबदारी नेमकी कोणाची असते, याचे नियम समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
कलम 64(1)(iv) आणि 'क्लबिंग ऑफ इन्कम'
आयकर कायद्याच्या कलम 56(2)(vii) नुसार, पतीने पत्नीला दिलेली भेट करमुक्त असते. मात्र, जर पत्नीने त्या पैशांची गुंतवणूक केली आणि त्यातून नफा किंवा परतावा मिळाला, तर आयकर विभाग तो परतावा पतीच्या उत्पन्नाचा भाग मानतो. कलम 64(1)(iv) अंतर्गत याला 'क्लबिंग ऑफ इन्कम' म्हटले जाते. याचा अर्थ असा की, पत्नीच्या गुंतवणुकीवर मिळालेले उत्पन्न पतीच्या एकूण उत्पन्नात जोडले जाईल आणि त्यावर पतीलाच आपल्या आयटीआर (ITR) मध्ये कर भरावा लागेल.
SIP वरील परतावा आणि कराचे दर
एसआयपीमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर 'भांडवली नफा कर' (Capital Gains Tax) आकारला जातो. जर ही गुंतवणूक इक्विटी म्युच्युअल फंडात असेल आणि ती 1 वर्षाच्या आत काढली, तर 'शॉर्ट टर्म कॅपिटल गेन' (STCG) नुसार 15 टक्के कर लागतो. जर गुंतवणूक 1 वर्षापेक्षा जास्त काळ ठेवली, तर 'लाँग टर्म कॅपिटल गेन' (LTCG) अंतर्गत वर्षाला ₹1 लाखांपर्यंतचा नफा करमुक्त असतो, मात्र त्यापुढील नफ्यावर 10 टक्के कर भरावा लागतो. डेट फंडच्या बाबतीत कराचे नियम गुंतवणूकदाराच्या टॅक्स स्लॅबनुसार बदलतात.
कुठे लागू होतो 'क्लबिंग' नियम? जाणून घ्या
आयकर नियमांनुसार, पती आणि पत्नी यांच्यातील आर्थिक व्यवहारांवर 'क्लबिंग'चे वेगवेगळे नियम लागू होतात. जर पतीने पत्नीला रोख रक्कम भेट दिली, तर ती पूर्णपणे करमुक्त असते आणि त्यावर कोणताही गिफ्ट टॅक्स आकारला जात नाही. मात्र, जर पत्नीने या भेट मिळालेल्या पैशांची गुंतवणूक केली आणि त्यातून व्याज किंवा नफा मिळवला, तर 'क्लबिंग' नियमानुसार ते उत्पन्न पतीच्याच उत्पन्नात जोडले जाते. तसेच, पतीने पत्नीच्या नावावर कोणत्याही मोबदल्याशिवाय मालमत्ता हस्तांतरण (उदा. शेअर्स किंवा घर) केले असेल, तर त्यातून मिळणारे भाडे किंवा लाभांश हे पतीचेच उत्पन्न मानले जाते.
दुसरीकडे, पत्नीने पिन मनी म्हणजेच घरखर्चातून वाचवलेल्या पैशांची गुंतवणूक केली, तर त्यातून मिळणारे उत्पन्न हे तिचे स्वतःचे उत्पन्न मानले जाते आणि त्यावर पतीला कर भरावा लागत नाही. मात्र, पतीने भेट दिलेल्या मालमत्तेच्या विक्रीतून जर भांडवली नफा झाला, तर तो पतीच्या कर विवरणपत्रात (ITR) दाखवणे अनिवार्य आहे. एक महत्त्वाची सवलत म्हणजे 'उत्पन्नावरील उत्पन्न'; जर गुंतवणुकीतून मिळालेले व्याज पुन्हा दुसऱ्या ठिकाणी गुंतवले आणि त्यातून नवीन उत्पन्न मिळाले, तर अशा दुसऱ्या गुंतवणुकीचा परतावा हा पत्नीचे वैयक्तिक उत्पन्न मानले जाते, त्यावर क्लबिंग नियम लागू होत नाही. थोडक्यात सांगायचे तर, घरखर्चातून वाचवलेल्या पैशांची (पिन मनी) गुंतवणूक केल्यास क्लबिंग नियम लागू होत नाही, परंतु मोठी रक्कम भेट म्हणून देऊन केलेली गुंतवणूक पतीच्या करकक्षेत येते.
