नवी दिल्ली : आयसीआरए (ICRA) आणि असोचॅम (Assocham) यांच्या संयुक्त अहवालानुसार, वाढलेल्या किमतींमुळे आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत जागतिक स्तरावर सोन्याच्या दागिन्यांच्या खपात मोठी घट झाली आहे. तर आर्थिक अनिश्चिततेच्या काळात सोन्याच्या गुंतवणुकीच्या मागणीत मोठी वाढ दिसून आली. अहवालात म्हटले आहे की, प्रामुख्याने सोन्याच्या वाढलेल्या किमतींमुळे, जागतिक स्तरावर सोन्याच्या दागिन्यांच्या वापरामध्ये (प्रमाणाच्या दृष्टीने) आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये 15 टक्क्यांनी आणि आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत वार्षिक तुलनेत आणखी 17 टक्क्यांनी घट झाली. तथापि, सोन्याच्या बाजारातील कल गुंतवणुकीवर आधारित मागणीकडे लक्षणीयरीत्या वळला आहे. आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये सोन्याच्या लगडी, नाणी आणि एक्सचेंज-ट्रेडेड फंड (ईटीएफ) यांची मागणी वार्षिक तुलनेत 74 टक्क्यांनी आणि आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत आणखी 60 टक्क्यांनी वाढली. त्यात म्हटले आहे की, “जागतिक स्तरावर सोन्याच्या दागिन्यांचा खप, प्रमाणानुसार, मोठ्या प्रमाणात घटला. तथापि, बार, नाणी आणि एक्सचेंज-ट्रेडेड फंड (ईटीएफ) यांसारख्या गुंतवणूक उत्पादनांच्या मागणीत मोठी वाढ झाली”.
अहवालात असे अधोरेखित करण्यात आले आहे की, सततची आर्थिक अनिश्चितता आणि भू-राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याकडे वळले आहेत. याव्यतिरिक्त, मध्यवर्ती बँकांनी राखीव निधीमध्ये विविधता आणण्यासाठी आणि मूल्य टिकवून ठेवण्यासाठी अलिकडच्या वर्षांत सोन्याची लक्षणीय खरेदी सुरू ठेवली आहे, ज्यामुळे जागतिक सोन्याच्या किमतींना भक्कम आधार मिळाला आहे. त्यात असे नमूद केले आहे की, सोन्याच्या वाढत्या किमतींमुळे जागतिक स्तरावर दागिन्यांची ग्राहक मागणी कमी झाली आहे, परंतु गुंतवणुकीच्या जोरदार मागणीने ही घट काही प्रमाणात भरून काढली आहे. भारतात, अधिक औपचारिकीकरण, नियामक पाठिंबा, तंत्रज्ञानाचा अवलंब आणि सखोल आर्थिक एकीकरणामुळे सुवर्ण क्षेत्रात संरचनात्मक बदल होत आहेत. मागणीत घट होऊनही, भारत आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये चीनला मागे टाकून सोन्याच्या दागिन्यांचा जगातील सर्वात मोठा ग्राहक म्हणून उदयास आला. तथापि, भारतातील दागिन्यांची मागणी आर्थिक वर्ष 2025 दरम्यान सुमारे 7 टक्क्यांनी घटली आणि सातत्याने वाढलेल्या किमतींमुळे आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत वार्षिक तुलनेत सुमारे 26 टक्क्यांची तीव्र घट दिसून आली. अहवालात पुढे म्हटले आहे की, सोन्याच्या लगडी आणि नाण्यांसाठी असलेल्या मजबूत गुंतवणुकीच्या मागणीमुळे दागिन्यांच्या मागणीतील ही घट अंशतः भरून निघाली.
जुलै 2024 मध्ये सोन्याच्या आयातीवरील सीमा शुल्क 15 टक्क्यांवरून 6 टक्क्यांपर्यंत कमी केल्याने तात्पुरता दिलासा मिळाला आणि ग्राहकांचा आत्मविश्वास सुधारला. तथापि, जागतिक ट्रेंडनुसार देशांतर्गत किमती लवकरच पुन्हा वाढल्या. अलीकडच्या वर्षांत जागतिक सोन्याच्या किमतींमध्ये मोठी तेजी दिसून आली आहे, वार्षिक आधारावर आर्थिक वर्ष 2024 मध्ये 10 टक्के, आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये 30 टक्के आणि आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत 46 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. मुख्यतः अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाच्या अवमूल्यनामुळे देशांतर्गत सोन्याच्या किमती आणखी वेगाने वाढल्या आहेत, आर्थिक वर्ष 2024 मध्ये 14 टक्के, आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये 33 टक्के आणि आर्थिक वर्ष 2026 च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत 52 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. त्यामुळे अहवालात म्हटले आहे की, नजीकच्या काळात वाढलेल्या किमतींमुळे दागिन्यांच्या मागणीवर परिणाम होत राहू शकतो, परंतु गुंतवणुकीची जोरदार मागणी, संघटित किरकोळ व्यवसायातील वाढ, सुवर्ण कर्जांचा विस्तार आणि अनुकूल धोरणात्मक उपाययोजनांमुळे भारताच्या सुवर्ण क्षेत्राच्या मध्यम-मुदतीच्या वाढीला आधार मिळण्याची अपेक्षा आहे.
Global jewellery demand falls 17% in H1FY26 as high prices bite, but bars, coins, ETFs see sharp rise: Report Read @ANI Story | https://t.co/XUmxWSLHsf#Goldprices #jewellery pic.twitter.com/PlCqRq0G3u — ANI Digital (@ani_digital) March 25, 2026
