Loan Guarantor Responsibilities : जीवनात अनेकदा असे क्षण येतात, जेव्हा कुटुंबातील सदस्य, मित्र किंवा दूरच्या नातेवाईकांना बँकेतून कर्ज (Bank Loan) घेण्याची गरज पडते. अशा वेळी बँक कर्ज देताना जामीनदाराची (Guarantor) मागणी करते. मित्र आणि नातेवाईकांच्या सांगण्यावरून आपण लगेच जामीनदार होण्यास तयार होतो. अनेकदा एखाद्या मित्र-मैत्रिणीने खूप विनंती केल्यामुळेही अनेकजण कर्जाला जामीन द्यायला तयार होतात. मात्र, आर्थिक बाबतीत अतिशय सावध राहणं आवश्यक आहे. जामीनदार झाल्यानंतरच्या जबाबदाऱ्यांची माहिती अनेक लोकांना नसते आणि नंतर त्यांना त्यांच्या निर्णयाबद्दल पश्चाताप होतो.
कर्ज जामीनदाराची नेमकी जबाबदारी काय?
भविष्यात कोणी तुम्हाला बँक कर्जासाठी जामीनदार होण्यास सांगितले, तर त्यापूर्वी तुम्हाला कर्जाची रक्कम, कर्ज घेण्याचे कारण, व्याजाचे नियम, इतर खर्च, संबंधित व्यक्तीची आर्थिक स्थिती आणि प्राप्ती यासंबंधीची संपूर्ण माहिती असणे आवश्यक आहे. जेणेकरून, नंतर कोणतीही अडचण किंवा पश्चात्ताप होणार नाही.
संपूर्ण जबाबदारी: जर एखादी व्यक्ती कर्जासाठी जामीनदार बनली, तर याचा स्पष्ट अर्थ असा आहे की, ती व्यक्ती स्वतः त्या कर्जाची पूर्ण जबाबदारी स्वीकारते.
थेट वसुली: जर कर्ज घेणारा व्यक्ती वेळेत पैसे (कर्जाचे हप्ते / ईएमआय) फेडू शकला नाही. तर, बँक थेट जामीनदाराकडून त्या कर्जाची वसुली करू शकते.
कायदेशीर आधार: भारतीय करार कायदा, 1872 (Indian Contract Act, 1872) च्या कलम 128 नुसार, जामीनदाराची जबाबदारी कर्ज घेणाऱ्या व्यक्तीच्या बरोबरीची असते. याचा अर्थ, कर्ज न फेडल्यास बँक जामीनदाराकडून बाकी असलेली संपूर्ण रक्कम वसूल करू शकते.
हेही वाचा - Indian Rupee Falls : अमेरिकन डॉलरपुढे रुपया कमजोर! भारतीय चलनावरील दबावाची मुख्य कारणे काय?
जामीनदार झाल्यानंतर नाव हटवणे शक्य आहे का?
एकदा जामीनदार झाल्यानंतर आपले नाव सहजासहजी हटवता येते की नाही, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे:
विशेष परिस्थिती आवश्यक: जर तुम्ही एखाद्या कर्जाचे जामीनदार असाल आणि आता तुम्हाला तुमचे नाव काढायचे असेल, तर यासाठी काही विशेष परिस्थिती (Special Circumstances) असणे आवश्यक आहे.
नवीन जामीनदार: असे तेव्हाच शक्य आहे, जेव्हा कर्ज घेणारी व्यक्ती स्वतः बँकेला तुमचे नाव काढण्याची विनंती करेल आणि तुमच्या जागी नवीन जामीनदार (New Guarantor) उपलब्ध असेल, जो बँकेच्या निकषांवर पात्र ठरेल.
कायदेशीर सल्ला: काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये कायदेशीर सल्ला घेऊन किंवा विशिष्ट कायदेशीर मुद्द्यांच्या आधारावर जामीनदाराचे नाव हटवता येऊ शकते. परंतु हा मार्ग खूप कठीण आणि वेळखाऊ असतो.
जामीनदार होण्यापूर्वी काय काळजी घ्यावी?
कोणत्याही व्यक्तीच्या कर्जासाठी जामीनदार होण्यापूर्वी सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे हा निर्णय घेताना तुम्ही दोनदा विचार करायला हवा. तुम्ही जामीनदार होण्याचा निर्णय घेतला असेल, तर त्या व्यक्तीच्या आर्थिक स्थितीची (Financial Condition) तुम्हाला पूर्ण माहिती असायला हवी. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, तुम्ही त्याच व्यक्तीचे जामीनदार व्हावे, ज्याच्या संपूर्ण कर्जाची जबाबदारी घेण्यासाठी तुम्ही आर्थिकदृष्ट्या तयार असाल.
हेही वाचा - Insurance Claim : इन्शुरन्स कंपन्यांची मनमानी? क्लेम नाकारल्यास 'येथे' करा ऑनलाइन तक्रार