PM Modi Speech: भारताच्या 80 व्या स्वातंत्र्यदिनाच्या ऐतिहासिक सोहळ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लाल किल्ल्याच्या तटावरून देशवासीयांना संबोधित करताना राष्ट्राच्या विकासाचा एक नवा आराखडा मांडला. सलग 13 व्यांदा ध्वजारोहण केल्यानंतर त्यांनी आपल्या भाषणाचा प्रारंभ 'वंदे मातरम'च्या जयघोषाने आणि राष्ट्रध्वजाला वंदन करून केला. देशातील प्रत्येक नागरिकाच्या मनात देशभक्तीची भावना रुजली असून राष्ट्रध्वज घरोघरी अभिमानाने फडकवला जात आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले. या विशेष प्रसंगी महिलांच्या आर्थिक स्वातंत्र्यावर भर देत त्यांनी घोषणा केली की, देशातील 3 कोटी महिलांना यशस्वीपणे स्वावलंबी बनवल्यानंतर आता पुढील टप्प्यात तब्बल 6 कोटी महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचे ध्येय निश्चित करण्यात आले आहे.
आर्थिक सक्षमीकरणाचा टप्पा आणि आगामी ध्येय
ग्रामीण विकास मंत्रालयाच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, 3 कोटी महिलांचे उत्पन्न वाढवून त्यांना 'लखपती दीदी' बनवण्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट डिसेंबर 2025 पर्यंत यशस्वीरीत्या पूर्ण झाले आहे. आता या योजनेची व्याप्ती वाढवून आणखी 3 कोटी महिलांना विविध शाश्वत व्यवसायांशी आणि उपजीविकेच्या साधनांशी जोडले जाणार आहे. ग्रामीण भागातील महिलांना सातत्यपूर्ण उत्पन्न मिळावे आणि त्यांचा आर्थिक पाया भक्कम व्हावा, या दृष्टीने सरकार विविध योजनांची अंमलबजावणी करत आहे.
महिला स्वावलंबन योजनेची पार्श्वभूमी व स्वरूप
पंतप्रधानांनी 15 ऑगस्ट 2023 रोजी या क्रांतिकारी योजनेची संकल्पना मांडली होती, तर प्रत्यक्ष कामाला 2024 मध्ये सुरुवात झाली. या उपक्रमाचा मुख्य हेतू स्वयं-सहायता गटांशी (SHGs) जोडलेल्या ग्रामीण महिलांचे कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न किमान 1,00,000 रुपये किंवा त्याहून अधिक करणे हा आहे. 'दीनदयाळ अंत्योदय योजना-राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान' (DAY-NRLM) अंतर्गत हे अभियान राबवले जात आहे. या योजनेमुळे ग्रामीण भागातील अर्थकारणाला मोठी गती मिळत असल्याचे दिसून येत आहे.
'लखपती दीदी'ची व्याख्या आणि धोरणात्मक चौकट
एखाद्या स्वयं-सहायता गटातील महिला सदस्याचे वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्न जर 1,00,000 रुपयांपेक्षा जास्त असेल, तर तिला 'लखपती दीदी' मानले जाते. हे उत्पन्न किमान 4 शेती हंगाम किंवा व्यवसाय चक्रांच्या माध्यमातून मोजले जाते, जेणेकरून महिन्याला सरासरी 10,000 रुपयांपेक्षा जास्त कमाईची खात्री होते. या कार्यक्रमात खाजगी क्षेत्र, सरकारी विभाग आणि बाजारपेठेतील विविध घटकांना एकत्रित आणून महिलांना भांडवल, आधुनिक तंत्रज्ञान, वित्त आणि बाजारपेठ उपलब्ध करून दिली जाते.
युवा वर्ग, क्रीडा आणि तंत्रज्ञानासाठी विशेष योजना
आपल्या भाषणात पंतप्रधानांनी तरुणाईसाठी आणि उच्च तंत्रज्ञानासाठी अनेक महत्त्वाच्या घोषणा केल्या. येत्या 1 वर्षात 1,00,00000 (1 कोटी) तरुणांना 'एआय' (AI – कृत्रिम बुद्धिमत्ता) चे विशेष प्रशिक्षण दिले जाईल. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी मोफत ऑनलाइन मार्गदर्शन वर्ग सुरू केले जातील. क्रीडा क्षेत्राचा पाया मजबूत करण्यासाठी 5 ते 15 वयोगटातील मुलांसाठी राष्ट्रीय स्तरावर क्रीडा-गुणशोध मोहीम राबवली जाणार आहे. याशिवाय, पुढील 1 ते 2 वर्षांत देशात सेमीकंडक्टर उत्पादनाचे 7 ते 8 नवे प्रकल्प उभारले जातील आणि अणुऊर्जा क्षेत्रात आत्मनिर्भर होण्यासाठी पावले उचलली जातील.
भविष्यातील तंत्रज्ञान आणि जागतिक नेतृत्वाची दिशा
तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रम हे देशाच्या विकासाचे प्रमुख आधारस्तंभ असल्याचे सांगत पंतप्रधानांनी रोबोटिक्स, क्वांटम कॉम्प्युटिंग, अंतराळ संशोधन आणि डेटा सेंटर्सचे महत्त्व विशद केले. 'यूपीआय' (UPI) आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या यशामुळे भारताने आपली ताकद जगात सिद्ध केली आहे. आता देशाला नवोपक्रमाचे जागतिक केंद्र बनवण्यासाठी आणि पुढच्या पिढीच्या दळणवळण तंत्रज्ञानात मोठी झेप घेण्यासाठी भारत सज्ज होत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
