नवीन शैक्षणिक वर्षाची चाहूल लागताच पालकांची शाळेच्या तयारीसाठी लगबग सुरू झाली आहे. मात्र यंदा शालेय साहित्य खरेदी करताना पालकांच्या खिशाला मोठी कात्री बसत असल्याचे चित्र दिसत आहे. वह्या, पुस्तके, दप्तर, गणवेश, चित्रकलेचे साहित्य, पाण्याच्या बाटल्या आणि डबे अशा जवळपास सर्वच वस्तूंच्या किंमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. अनेक वस्तूंच्या दरात २० ते २५ टक्क्यांपर्यंत वाढ झाल्याने सर्वसामान्य कुटुंबांचे आर्थिक गणित कोलमडू लागले आहे.
सध्या बाजारात शालेय खरेदीसाठी गर्दी वाढू लागली आहे. पुढील काही दिवसांत शाळा सुरू होणार असल्याने पालक आणि विद्यार्थी मोठ्या प्रमाणात बाजारपेठांकडे वळताना दिसत आहेत. मुंबईतील दादर, ठाणे, पुणे तसेच इतर शहरांतील प्रमुख बाजारपेठांमध्ये शालेय साहित्य खरेदीसाठी ग्राहकांची लगबग सुरू झाली आहे. मात्र दरवाढीमुळे अनेक पालक आवश्यक वस्तूंनाच प्राधान्य देताना दिसत आहेत.
विक्रेत्यांच्या मते, कागदाच्या उत्पादन खर्चात वाढ, वाहतुकीवरील खर्च आणि इंधन दरवाढ याचा थेट परिणाम शालेय साहित्यावर झाला आहे. वह्या आणि पुस्तकांच्या छपाईसाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाचे दर वाढल्याने प्रकाशकांनी किंमती वाढवल्या आहेत. त्याचबरोबर दप्तर, रेनकोट, छत्री, गणवेश आणि इतर साहित्याच्या उत्पादन खर्चातही वाढ झाली आहे.
विशेषतः मध्यमवर्गीय आणि नोकरदार कुटुंबांसाठी ही परिस्थिती अधिक आव्हानात्मक ठरत आहे. एका मुलाच्या शालेय साहित्यावरच हजारो रुपयांचा खर्च होत असल्याने पालकांना खर्चाचे नियोजन करावे लागत आहे. अनेक कुटुंबे काही वस्तू पुढे ढकलण्याचा किंवा जुन्या वस्तू वापरण्याचा पर्याय निवडताना दिसत आहेत.
काही पालकांनी सांगितले की, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा पुस्तकांचा आणि वह्यांचा खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मुलांच्या शिक्षणासाठी आवश्यक साहित्य खरेदी करणे भाग असले तरी इतर घरगुती खर्चांवर त्याचा परिणाम होत आहे. विशेषतः दोन किंवा अधिक मुले असलेल्या कुटुंबांना आर्थिक ताण अधिक जाणवत आहे.
दरम्यान, दुकानदारांकडूनही दरवाढीमागील कारणे स्पष्ट केली जात आहेत. वाहतूक खर्च वाढल्याने मालाच्या किंमती वाढल्या असून उत्पादक कंपन्यांनीही नवीन दर लागू केल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे ग्राहकांनाही वाढीव दरानेच साहित्य खरेदी करावे लागत आहे.
शाळा सुरू होण्यास अजून काही दिवस बाकी असले तरी बाजारपेठांमध्ये खरेदीचा उत्साह दिसत आहे. मात्र या उत्साहावर महागाईची छाया स्पष्टपणे जाणवत आहे. शिक्षणाशी संबंधित प्रत्येक वस्तू महागल्याने पालकांना यंदा नव्या शैक्षणिक वर्षाची तयारी करताना मोठी आर्थिक कसरत करावी लागत असल्याचे वास्तव समोर येत आहे.
