Charlotte Robot: तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने वाढणाऱ्या युगात बांधकाम क्षेत्रातही मोठी क्रांती घडताना दिसत आहे. ऑस्ट्रेलियातील सिडनीमध्ये तयार होत असलेला एक अनोखा रोबोट सध्या जगभरात चर्चेचा विषय ठरला आहे. कोळ्याच्या आकारासारखा दिसणारा हा ‘स्पायडर रोबोट’ एका दिवसात म्हणजेच जवळपास 24 तासांत पूर्ण आकाराचं घर उभं करू शकतो, असा दावा संशोधकांनी केला आहे. या रोबोटचं नाव ‘शार्लोट’ असून, हा बांधकाम क्षेत्रातील पुढील पिढीचा एक प्रगत रोबोट मानला जातो.
कसा काम करतो ‘शार्लोट’?
हा रोबोट 3D प्रिंटिंग आणि अॅडिटीव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग या दोन्ही तंत्रज्ञानांचं मिश्रण वापरून काम करतो. इतर पारंपरिक बांधकामांप्रमाणे यात ना ईंटा लागतात, ना सिमेंटच्या ओझ्याची गरज पडते. रोबोट थेट साइटवरची माती, रेत, क्रश्ड वेस्ट यांना एकत्र करून त्याचे लेयर तयार करतो आणि भिंती उभ्या करतो. यासाठी एक विशेष ‘टेक्सटाइल बाइंडिंग’ पद्धतही वापरली जाते, ज्यामुळे बांधकाम अधिक मजबूत राहतं.
रोबोटचे सहा मजबूत पाय त्याला कोणत्याही उबदार-खडबडीत जमिनीवर चालण्याची क्षमता देतात. जिथे चाकांची यंत्रं अडकतात, तिथे हा रोबोट सहज फिरू शकतो. संशोधकांच्या मते, हा रोबोट 100 मजुरांच्या गतीने काम करतो आणि अगदी एकसुरी व धोकादायक कामदेखील सहज हाताळू शकतो.
कार्बन उत्सर्जनात मोठी घट
जागतिक पातळीवर बांधकाम क्षेत्र हे कार्बन उत्सर्जनाचे मोठे स्रोत मानलं जातं. 2022 मध्ये जगातील एकूण कार्बन उत्सर्जनात या क्षेत्राचा वाटा तब्बल 37 टक्के होता. त्यामुळे शार्लोटसारख्या सीमेंट-फ्री बांधकाम पद्धती हवामानबदलावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत.
माती आणि वेस्ट मटेरियल वापरल्यामुळे खर्चही मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. त्यातच पारंपरिक बांधकामांच्या तुलनेत या पद्धतीत वाया जाणारा कचरा जवळपास नाहीसा होतो. त्यामुळे हे तंत्रज्ञान भविष्यात बांधकाम क्षेत्रात ‘ग्रीन रेव्हल्यूशन’ घडवू शकते, असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.
मानव कामगारांसाठी धोका?
या रोबोटच्या बातमीनंतर सर्वाधिक चर्चा झाली ती म्हणजे मानवी नोकऱ्यांवर याचा परिणाम काय होणार? बांधकामांमध्ये ज्या नोकऱ्या सतत पुनरावृत्ती होणाऱ्या आणि धोकादायक असतात, त्या हळूहळू रोबोटकडे वळतील, असा अंदाज तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत. मात्र संशोधकांच्या मते, मानवी काम पूर्णपणे संपणार नाही; तर यंत्रांसोबत काम करण्याची नवीन कौशल्य आधारित संधी निर्माण होईल.
भविष्यातील घरबांधणीचं चित्र बदलणार?
शार्लोट रोबोट सध्या चाचणी टप्प्यात असला, तरी त्याने बांधकाम क्षेत्रातील कल्पनांना नवा वेग दिला आहे. कमी वेळ, कमी खर्च, कमी प्रदूषण आणि अधिक सुरक्षितता या सर्व गोष्टींमुळे भविष्यात घरबांधणीची संपूर्ण पद्धत बदलण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
