१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले आणि स्वतंत्र भारताचा पहिला अर्थसंकल्प २६ नोव्हेंबर १९४७ रोजी तत्कालीन अर्थमंत्री आर.के. षण्मुखम चेट्टी यांनी सादर केला. भारताला ब्रिटिश राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर अवघ्या तीन महिन्यांनी हा अर्थसंकल्प सादर करण्यात आला. हा एक अंतरिम अर्थसंकल्प होता, जो ३१ मार्च १९४८ पर्यंत साडेसात महिन्यांच्या कालावधीचा होता.
एकूण अंदाजे खर्च १९७.२९ कोटी रूपये होता, तर महसुलाचे लक्ष्य १७१.१५ कोटी रूपये होते. विशेष म्हणजे, स्वातंत्र्यानंतर देशाच्या तात्काळ प्राधान्यक्रमांचे प्रतिबिंबित करणारे अंदाजे ९२.७४ कोटी रूपये किंवा सुमारे ४६% संरक्षण सेवांसाठी वाटप करण्यात आले.
आर.के. षण्मुखम चेट्टी कोण होते?
आर.के. षण्मुखम चेट्टी यांचा जन्म १७ ऑक्टोबर १८९२ रोजी तामिळनाडूतील कोइम्बतूर येथे एका श्रीमंत गिरणी मालक कुटुंबात झाला. त्यांनी मद्रास ख्रिश्चन कॉलेजमधून अर्थशास्त्राचे शिक्षण घेतले आणि नंतर मद्रास लॉ कॉलेजमधून कायद्याची पदवी मिळवली. राष्ट्रवादी नेत्यांशी त्यांच्या सुरुवातीच्या संपर्काचा त्यांच्या राजकीय विचारांवर आणि आकांक्षांवर परिणाम झाला.
पहिला अर्थसंकल्प कधी सादर केला?
स्वतंत्र भारतात, चेट्टी पहिले अर्थमंत्री बनले आणि त्यांनी २६ नोव्हेंबर १९४७ रोजी पहिला अर्थसंकल्प सादर केला. हा अर्थसंकल्प नव्याने स्वतंत्र झालेल्या राष्ट्राच्या तात्काळ आर्थिक गरजा पूर्ण करण्याच्या उद्देशाने होता.
आता १ फेब्रुवारीला केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण सलग नवव्यांदा अर्थसंकल्प सादर करणार आहेत. एकाच पंतप्रधानाच्या कार्यकाळात नऊ वेळा अर्थसंकल्प सादर करणाऱ्या सीतारमण या एकमेव केंद्रीय अर्थमंत्री ठरल्या आहेत. रविवारी ०१ फेब्रुवारीला एकाच पंतप्रधानाच्या कार्यकाळात नऊ वेळा अर्थसंकल्प सादर करणाऱ्या सीतारमण या एकमेव अर्थसंकल्प आहेत.
