EPFO New Form: कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) खातेधारकांसाठी एक मोठी अपडेट समोर आली आहे. 1 एप्रिल 2026 पासून पीएफ खातेधारकांसाठी 'फॉर्म 121' (Form 121) हा नवीन फॉर्म सादर करण्यात आला आहे. या नवीन अर्जाने पूर्वीचे प्रचलित असलेले 'फॉर्म 15G' आणि 'फॉर्म 15H' यांची जागा घेतली आहे. ज्या पगारदार व्यक्तींची आयकर देयता (Income Tax Liability) शून्य आहे, अशा व्यक्तींना 'स्रोतस्थानी कर कपात' (TDS) टाळण्यासाठी हा फॉर्म अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे.
जुने फॉर्म आता ठरणार अवैध
ईपीएफओच्या नव्या निर्देशानुसार, आता 'फॉर्म 15G' आणि 'फॉर्म 15H' हे यापुढे वैध मानले जाणार नाहीत. त्याऐवजी नवीन 'फॉर्म 121' सादर करणे अनिवार्य असेल. ज्या सरकारी कर्मचाऱ्यांनी यापूर्वी आयकर सवलतीसाठी जुने फॉर्म भरले होते, त्यांना आता नवीन प्रक्रियेचा अवलंब करावा लागेल. विशेष म्हणजे, जर एखाद्याने 1 एप्रिल 2026 नंतर चुकून जुने फॉर्म सादर केले असतील, तर ते त्वरित नाकारले जाणार नाहीत; मात्र, त्यांना पुन्हा फॉर्म 121 सादर करणे बंधनकारक असेल.
फॉर्म 121 भरण्यासाठी पात्रता आणि अटी
हा नवीन फॉर्म प्रत्येक पगारदार व्यक्तीला लागू होत नाही. हा फॉर्म केवळ भारतात राहणाऱ्या आणि 60 वर्षांखालील पगारदार व्यक्तींना किंवा 60 वर्षांवरील व्यावसायिकांना भरता येतो. याव्यतिरिक्त, 'हिंदू अविभक्त कुटुंबे' (HUF) आणि इतर पात्र संस्था ज्यांचे अंदाजित उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी आहे, त्या हा फॉर्म भरू शकतात. मात्र, कंपन्या, भागीदारी संस्था (Firms) आणि अनिवासी भारतीय (NRIs) हा फॉर्म भरण्यास पात्र नाहीत. हा एक प्रकारचा 'स्व-घोषणा फॉर्म' (Self-declaration form) असून तो उत्पन्न मर्यादेचे प्रमाणीकरण करतो.
'युनिक आयडी नंबर' (UIN) द्वारे मिळणार पावती
फॉर्म 121 सादर केल्यानंतर प्रत्येक खातेधारकाला एक 'युनिक आयडी नंबर' (UIN) दिला जाईल. या UIN मध्ये अनुक्रमांक, संबंधित कर वर्ष आणि 'TAN' क्रमांकासारखे महत्त्वाचे तपशील समाविष्ट असतील. मागील फॉर्मच्या तुलनेत हा नवीन फॉर्म अधिक सुलभ, सुव्यवस्थित आणि वापरकर्ता-स्नेही (User-friendly) असेल अशा पद्धतीने त्याची रचना करण्यात आली आहे. यामुळे पीएफमधून पैसे काढताना किंवा टीडीएस वाचवताना प्रवाशांना अधिक पारदर्शकता आणि सोपेपणा मिळणार आहे.
