ओडिशा: ओडिशामधील ढेंकनाल जिल्ह्यात शनिवारी रात्री उशिरा एका दगडखाणीत झालेल्या भीषण स्फोटाने संपूर्ण परिसर हादरला आहे. मोटांगा पोलीस स्टेशनच्या हद्दीतील गोपाळपूर गावाजवळ असलेल्या एका बेकायदेशीर खाणीत हा अपघात घडला. या घटनेत आतापर्यंत दोन कामगारांचा मृत्यू झाला असून, स्फोटानंतर खाणीचा मोठा भाग कोसळल्याने अनेक मजूर मातीच्या ढिगाऱ्याखाली अडकल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता असल्याने बचाव यंत्रणांनी युद्धपातळीवर प्रयत्न सुरू केले आहेत.
या भीषण अपघाताने प्रशासकीय यंत्रणेतील गंभीर त्रुटी समोर आणल्या आहेत. अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ढेंकनाल जिल्हा खाण कार्यालयाने 8 सप्टेंबर 2025 रोजीच संबंधित भाडेपट्टेदाराला ब्लास्टिंग करण्यास मनाई केली होती. तरीही नियमांचे सर्रास उल्लंघन करून या ठिकाणी रात्रीच्या वेळी बेकायदेशीरपणे ब्लास्टिंग सुरू होते. या बेजबाबदारपणामुळेच निष्पाप कामगारांना आपला जीव गमवावा लागला असून, बेकायदेशीर खाण व्यवसायावर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
घटनेची माहिती मिळताच ओडापाडा तहसीलदार आणि मोटांगा पोलिसांच्या पथकाने घटनास्थळी धाव घेतली. अग्निशमन दलाच्या सात तुकड्या रात्रभरापासून मदत कार्यात गुंतलेल्या आहेत. मात्र, स्फोटामुळे कोसळलेले दगड अत्यंत मोठे असल्याने ते हाताने बाजूला करणे अशक्य झाले आहे. खड्ड्यात एका मृतदेहाचा भाग सापडला असून, उर्वरित कामगारांचा शोध घेण्यासाठी आता अवजड यंत्रसामग्री (Excavators) आणि श्वान पथकाची मदत घेतली जात आहे. संपूर्ण परिसरात सुरक्षा तैनात करण्यात आली असून सर्वसामान्यांच्या प्रवेशावर बंदी घालण्यात आली आहे.
हा स्फोट रात्री उशिरा झाल्यामुळे बचाव कार्यात सुरुवातीला अनेक अडथळे आले. अंधार आणि खाणीतील धोकादायक परिस्थितीमुळे कामगारांना शोधणे कठीण झाले होते. "परिस्थिती पूर्वपदावर येण्यासाठी आणखी काही वेळ लागू शकतो, कारण मोठे दगड हटवण्याचे काम अत्यंत संथ गतीने आणि काळजीपूर्वक करावे लागत आहे," अशी माहिती स्थानिक अग्निशमन अधिकाऱ्यांनी दिली. सध्या ओडापाडा तहसीलदार आणि वरिष्ठ पोलीस अधिकारी घटनास्थळी तळ ठोकून असून परिस्थितीचा आढावा घेत आहेत.
या घटनेनंतर स्थानिक नागरिकांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. खाण मालकांनी सरकारी आदेशांना केराची टोपली दाखवून कामगारांच्या जीवाशी खेळ मांडल्याचा आरोप गावकरी करत आहेत. जिल्हा प्रशासनाने या बेकायदेशीर खाणींवर कायमस्वरूपी बंदी घालून जबाबदार अधिकाऱ्यांवर आणि खाण मालकावर सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करावा, अशी मागणी आता जोर धरत आहे. बेकायदेशीर उत्खननामुळे पर्यावरणासोबतच मानवी हानी होत असल्याने हा विषय आता देश पातळीवर गाजण्याची चिन्हे आहेत.
