Online Payment without QR Code Scan: भारतात डिजिटल व्यवहारांचा वापर अभूतपूर्व वेगाने वाढत असताना, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) आणि नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाने (NPCI) यूपीआय प्रणाली अधिक सोपी करण्यासाठी 'UPI Tap & Pay' ही नवीन सुविधा पूर्ण क्षमतेने लागू केली आहे. या नवीन तंत्रज्ञानामुळे आता दुकानांमध्ये क्युआर (QR) कोड स्कॅन करण्याचा किंवा वारंवार यूपीआय ॲप उघडून प्रक्रिया करण्याचा त्रास कायमचा संपणार आहे. ही प्रणाली प्रामुख्याने एनएफसी (Near Field Communication – NFC) या अत्याधुनिक वायरलेस संपर्कविरहीत तंत्रज्ञानावर आधारित आहे, ज्यामुळे अवघ्या काही सेकंदांत सुरक्षित व्यवहार पूर्ण करणे शक्य होणार आहे.
फक्त फोन पीओएस मशीनवर टॅप करा आणि व्यवहार पूर्ण करा
आतापर्यंत ग्राहकांना कोणत्याही खरेदीनंतर फोनचा कॅमेरा उघडून क्यूआर कोड स्कॅन करावा लागत असे, ज्यामध्ये अनेकदा कॅमेऱ्याची अडचण किंवा वेळ जात असे. मात्र 'UPI Tap & Pay' सुविधेमुळे ग्राहकांना आपला एनएफसी सक्षम स्मार्टफोन दुकानदाराच्या पीओएस (POS) मशीनजवळ फक्त न्यावा लागेल किंवा त्यावर टॅप करावे लागेल. टॅप करताच पेमेंटची प्रक्रिया त्वरित पूर्ण होईल. ही सुविधा वापरण्यासाठी ग्राहकाच्या मोबाईलमध्ये तसेच दुकानदाराच्या पीओएस उपकरणात एनएफसी (NFC) सपोर्ट असणे अनिवार्य आहे.
इंटरनेट नसतानाही होणार व्यवहार; ग्रामीण भागासाठी मोठा दिलासा
या नवीन तंत्रज्ञानाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यासाठी ग्राहकाच्या फोनमध्ये ॲक्टिव्ह इंटरनेट कनेक्शन असण्याची अजिबात गरज नाही. त्यामुळे ज्या भागात नेटवर्कची मोठी समस्या आहे किंवा ग्रामीण आणि दुर्गम खेड्यांमध्ये जिथे इंटरनेटची गती कमी असते, तेथेही ही प्रणाली अत्यंत वेगाने कार्य करेल. देशातील तरुणाईसोबतच सर्व वयोगटातील नागरिकांना आणि अगदी लहान व्यावसायिकांनाही या ऑफलाइन सुविधेचा मोठा फायदा होणार असून, यामुळे कॅशलेस अर्थव्यवस्थेला आणखी गती मिळणार आहे.
5000 रुपयांपर्यंतच्या व्यवहारांसाठी पिनची अट नाही; मोठे व्यवहार पिननेच सुरक्षित
सुरक्षितता आणि सुलभता यांचा समतोल राखण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने यामध्ये ठरावीक आर्थिक मर्यादा निश्चित केली आहे. ताज्या अहवालानुसार, 5000 रुपयांपर्यंतच्या लहान आणि दैनंदिन व्यवहारांसाठी ग्राहकांना कोणताही यूपीआय पिन (UPI PIN) प्रविष्ट करण्याची आवश्यकता भासणार नाही, ज्यामुळे व्यवहार क्षणात पूर्ण होईल. परंतु, सुरक्षेचा उपाय म्हणून जर व्यवहाराची रक्कम 5000 रुपयापेक्षा जास्त असेल, तर पीओएस मशीनवर किंवा फोनवर यूपीआय पिन टाकावाच लागेल.
खबरदारी आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने ग्राहकांनी घ्यावयाची काळजी
पिन प्रविष्ट न करता लहान व्यवहार होणार असल्याने ग्राहकांनी काही महत्त्वाची खबरदारी बाळगणे आवश्यक आहे. पीओएस मशीनवर टॅप करण्यापूर्वी स्क्रीनवर दिसणारी अंतिम रक्कम नेहमी तपासून घ्यावी. तसेच, एनएफसी सक्षम असलेला फोन गहाळ किंवा चोरीला गेल्यास, ग्राहकांनी त्वरित आपल्या बँकेशी संपर्क साधून संबंधित यूपीआय सेवा किंवा डिजिटल वॉलेट सेवा तात्पुरती ब्लॉक करून घ्यावी, जेणेकरून कोणत्याही संभाव्य गैरवापरावर वेळीच आळा घालता येईल.
