रक्षाबंधनच्या दिवशी आकाशात एक महत्त्वाची खगोलीय घटना घडणार आहे. 28 ऑगस्ट 2026 रोजी वर्षातील दुसरे आणि शेवटचे चंद्रग्रहण होणार आहे. हे ग्रहण आंशिक स्वरूपाचे असेल. मात्र, भारतातील नागरिकांना हे ग्रहण प्रत्यक्ष पाहता येणार नाही, कारण ग्रहणाच्या वेळी भारतातून चंद्राचे आवश्यक निरीक्षण शक्य होणार नाही. नासा आणि खगोलशास्त्रीय माहितीनुसार हे ग्रहण मुख्यतः अमेरिका, युरोप, आफ्रिका आणि पश्चिम आशियातील काही भागांतून दिसणार आहे.
चंद्रग्रहण नेमकं कधी होणार?
28 ऑगस्ट रोजी होणाऱ्या या आंशिक चंद्रग्रहणाचा जागतिक कमाल टप्पा भारतीय वेळेनुसार पहाटेच्या सुमारास येतो. भारतातील काही ठिकाणी ग्रहणाचा शेवटचा भाग क्षितिजाजवळ असताना दिसण्याची शक्यता असल्याची काही स्थानिक गणना आहे; मात्र संपूर्ण ग्रहण भारतातून पाहता येणार नाही. त्यामुळे महाराष्ट्रासह भारतातील बहुतांश भागात हे ग्रहण प्रत्यक्ष दृश्य स्वरूपात अनुभवता येणार नाही.
भारतात सुतक पाळले जाणार का?
धार्मिक परंपरेनुसार चंद्रग्रहणाच्या साधारण नऊ तास आधी सुतक सुरू होत असल्याचे मानले जाते. मात्र, ग्रहण भारतातून दिसत नसल्याने अनेक धार्मिक पंचांग परंपरांनुसार भारतात सुतक लागू न करण्याची भूमिका घेतली जाते. त्यामुळे रक्षाबंधनाच्या पूजाविधी किंवा शुभकार्यांवर ग्रहणामुळे थेट बंधन येणार नाही, असे मानले जाते.
ग्रहणावेळी काय करतात?
धार्मिक श्रद्धेनुसार ग्रहणकाळात मंत्रजप, नामस्मरण आणि ध्यान करण्याची परंपरा आहे. काही कुटुंबांमध्ये अन्न झाकून ठेवणे किंवा त्यात तुळशीची पाने ठेवण्याची पद्धतही आढळते. ग्रहण संपल्यानंतर स्नान करून देवपूजा आणि दानधर्म करण्याची प्रथा आहे. या गोष्टी धार्मिक श्रद्धांचा भाग असून वैज्ञानिकदृष्ट्या चंद्रग्रहण ही सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्राच्या विशिष्ट स्थितीमुळे घडणारी नैसर्गिक खगोलीय घटना आहे.
