vitamin B12 Deficiency: आजच्या धावपळीच्या आणि असंतुलित आहाराच्या जगात, शरीरात पोषणतत्त्वांची कमतरता होणं ही एक सामान्य बाब झाली आहे. विशेषतः शाकाहारी लोकांमध्ये व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता अधिक प्रमाणात आढळते. वारंवार थकवा जाणवणं, चक्कर येणं, लक्ष केंद्रित न होणं, विसरभोळेपणा किंवा हातपायांमध्ये मुंग्या येणं यासारखी लक्षणं जर तुम्हाला जाणवत असतील, तर ती बी 12 च्या कमतरतेची सूचक असू शकतात.
व्हिटॅमिन बी 12 कशासाठी गरजेचं आहे?
व्हिटॅमिन बी 12 हे शरीरातल्या अनेक महत्त्वाच्या क्रियांमध्ये भाग घेतं. डीएनए निर्माण, लाल रक्तपेशी तयार करणं, मज्जासंस्थेचं कार्य सुरळीत ठेवणं आणि शरीराला ऊर्जा मिळवून देणं यामध्ये या जीवनसत्वाची भूमिका मोठी आहे. त्यामुळेच याची कमतरता झाल्यास शरीरातील अनेक अवयवांवर त्याचा परिणाम दिसून येतो.
शाकाहारींच्या आहारात बी 12 कुठून मिळतो?व्हिटॅमिन बी 12 हे प्रामुख्याने प्राणिजन्य अन्नातून मिळतं. त्यामुळे जे शुद्ध शाकाहारी आहेत, त्यांना या जीवनसत्वाची कमतरता भासण्याची शक्यता जास्त असते. परंतु काही नैसर्गिक शाकाहारी पर्याय देखील आहेत, ज्यांचा समावेश केल्यास बी 12 चे प्रमाण सुधारू शकते.
1. दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ
शाकाहारींसाठी सर्वात महत्त्वाचा आणि सहज उपलब्ध असलेला बी 12 चा स्रोत म्हणजे दूध. एक ग्लास फुल क्रीम दूध दिवसाच्या गरजेपैकी 50 ते 70 टक्के बी 12 प्रदान करू शकतं. याशिवाय दही, पनीर, चीज आणि ताक हे देखील उत्तम पर्याय आहेत. रोजच्या आहारात या पदार्थांचा समावेश केला तर बी 12 ची पातळी सुधारू शकते.
2. हिरव्या पालेभाज्या आणि भाज्यांमधील बी 12
पालक, बीट, मशरूम, गाजर यांसारख्या भाज्यांमध्ये थोड्याफार प्रमाणात बी 12 असतो. जरी हे प्रमाण खूपच कमी असलं तरी, इतर पदार्थांबरोबर या भाज्यांचा समावेश केल्याने संपूर्ण आहार अधिक समतोल होतो.
3. अंडी: अर्धशाकाहारींसाठी पर्यायज्यांचा आहार मुख्यतः शाकाहारी असतो पण अंडी खातात, अशांसाठी अंडं हा उत्तम बी 12 स्रोत ठरू शकतो. एका अंड्यात सुमारे 0.6 मायक्रोग्रॅम बी 12 असतो आणि दिवसातून 2-3 अंडी खाल्ल्यास शरीरातील गरज भरून निघू शकते. लक्षात ठेवा, बी 12 मुख्यतः अंड्याच्या पिवळ्या भागात असतो, त्यामुळे संपूर्ण अंड खाणं आवश्यक आहे.
तपासणी आणि डॉक्टरांचा सल्ला महत्त्वाचा
जर तुम्हाला वरील लक्षणं जाणवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे. एक साधी रक्त तपासणी करून तुम्ही बी 12 ची पातळी जाणून घेऊ शकता. जर ही कमतरता तीव्र असेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार सप्लिमेंट्स घेणं आवश्यक ठरतं.
आरोग्य हीच खरी संपत्ती आहे. बदलती जीवनशैली, बाहेरचं अन्न आणि पोषणतत्त्वांचा अभाव यामुळे अनेक समस्या वाढल्या आहेत. व्हिटॅमिन बी 12 ही त्यापैकीच एक महत्त्वाची बाब आहे. विशेषतः शाकाहारी व्यक्तींनी आहारात योग्य पर्यायांचा समावेश करून ही कमतरता टाळावी, आणि वेळेवर योग्य काळजी घ्यावी.
(Disclaimer : ही बातमी सामान्य माहितीवर आधारित आहे. जय महाराष्ट्र याची हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.)
