राज्यात गेल्या काही दिवसांपासून हवामानात सातत्याने बदल होत असून थंडी, गारठा आणि खराब हवेमुळे नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात आले आहे. डिसेंबरच्या सुरुवातीपासूनच कडाक्याची थंडी जाणवत असून उत्तर भारतातील थंड हवामानाचा परिणाम महाराष्ट्रातही दिसून येत आहे. जरी उत्तरेकडून येणाऱ्या शीत लहरींचा प्रभाव काहीसा कमी झाला असला, तरी पहाटे आणि रात्रीचा गारठा कायम आहे. पुढील काही दिवसांत तापमानात चढउतार होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे. थंडीबरोबरच वायू प्रदूषणाचा प्रश्न अधिक गंभीर होत चालला आहे.
मुंबई आणि पुण्यासह अनेक शहरांमध्ये हवेची गुणवत्ता खालावली असून श्वसनाशी संबंधित आजारांमध्ये वाढ होत आहे. सर्दी, ताप, खोकला आणि घशात खवखव होण्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. डॉक्टरांनी नागरिकांना शक्यतो मास्क वापरण्याचा आणि विनाकारण घराबाहेर न पडण्याचा सल्ला दिला आहे. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजार असलेल्यांनी अधिक काळजी घेण्याची गरज आहे. पुणे शहरात हवेची गुणवत्ता सातत्याने मध्यम ते खराब श्रेणीत नोंदवली जात आहे. मात्र, प्रदूषण रोखण्यासाठी लागू करण्यात आलेला जीआरएपी (ग्रेडेड रिस्पॉन्स ॲक्शन प्लॅन) प्रत्यक्षात अंमलात येताना दिसत नसल्याची नाराजी नागरिक आणि पर्यावरण तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
महापालिकेकडून आवश्यक उपाययोजना न केल्याने शहरातील परिस्थिती अधिकच बिघडत असल्याचा आरोप केला जात आहे. दरम्यान, राज्यातील अनेक भागांत थंडीचा कडाका वाढला आहे. धुळे येथे राज्यातील नीचांकी तापमानाची नोंद झाली असून तेथे किमान तापमान 5.5 अंश सेल्सिअसपर्यंत घसरले आहे. निफाडमध्ये 6.5 अंश, परभणीत 7.2 अंश, जेऊरमध्ये 7.5 अंश तापमान नोंदवण्यात आले. नागपूर, पुणे, यवतमाळ, मालेगाव आणि भंडारा येथे तापमान 10 अंश सेल्सिअसच्या आसपास राहिले असून विदर्भातही थंडीचा प्रभाव वाढलेला आहे.
देशाच्या इतर भागांमध्ये मात्र वेगळे चित्र दिसत आहे. यंदाच्या मान्सून हंगामात देशभर मुसळधार पाऊस झाला असून काही राज्यांमध्ये अजूनही पावसाची स्थिती कायम आहे. भारतीय हवामान विभागाने 17 ते 20 डिसेंबरदरम्यान उत्तराखंड, केरळ, तामिळनाडू, कर्नाटक, जम्मू-काश्मीर, लडाख आणि पुद्दुचेरीसह अनेक भागांमध्ये मुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे.
एकीकडे कडाक्याची थंडी, दुसरीकडे पाऊस आणि वाढते वायू प्रदूषण अशा दुहेरी-तिहेरी हवामान बदलांमुळे नागरिकांचे दैनंदिन जीवन विस्कळीत होत आहे. बदलत्या हवामानाच्या पार्श्वभूमीवर आरोग्याची काळजी घेणे, प्रशासनाने प्रदूषणावर तातडीने उपाययोजना करणे आणि हवामान विभागाच्या सूचनांचे पालन करणे आता अत्यंत गरजेचे बनले आहे.
