मुंबईच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेतील एक महत्त्वाचा दुवा मानली जाणारी मोनोरेल पुन्हा एकदा शहराच्या क्षितिजावर दिमाखात धावण्यासाठी सज्ज झाली आहे. गेल्या अनेक महिन्यांपासून तांत्रिक कारणास्तव आणि आधुनिकीकरणासाठी थांबलेली ही सेवा आता नव्या ऊर्जेसह प्रवाशांच्या भेटीला येत आहे. सप्टेंबर 2025 मध्ये झालेल्या अपघातानंतर सुरक्षेच्या कारणास्तव चेंबूर ते सात रस्ता हा 19.54 किमीचा मार्ग बंद करण्यात आला होता. मात्र, आता तांत्रिक अडथळ्यांचे ढग विरले असून मोनोरेल अधिक सुरक्षित आणि वेगवान रूपात परतण्यासाठी सज्ज झाली आहे.
गेल्या वर्षीचा ऑगस्ट महिना मोनोरेलच्या इतिहासात अत्यंत कसोटीचा ठरला होता. मुंबईची जीवनवाहिनी असलेली लोकल सेवा विस्कळीत झाल्याने प्रवाशांचा अलोट पूर मोनोरेलकडे वळला. मात्र, क्षमतेपेक्षा जास्त वजनामुळे दोन गाड्या मध्येच बंद पडल्या आणि 500 प्रवाशांचा जीव टांगणीला लागला होता. डब्यांचे दरवाजे तोडून क्रेनच्या साह्याने प्रवाशांना सुरक्षित बाहेर काढावे लागले होते. या घटनेपाठोपाठ सप्टेंबरमध्ये झालेल्या अपघाताने यंत्रणेच्या सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह उभे केले होते. या पार्श्वभूमीवर केवळ मलमपट्टी न करता संपूर्ण यंत्रणेचे 'मेकओव्हर' करण्याचा धाडसी निर्णय प्रशासनाने घेतला आणि मोनोरेलच्या आधुनिक पर्वाची सुरुवात झाली.
हेही वाचा: Rahul Chahar Divorce : धक्कादायक! आणखी एका स्टार क्रिकेटरचा घटस्फोट, सोशल मिडियावर भावनिक पोस्ट करत दिली माहिती
या पुनरुज्जीवनातील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे 'CBTC' (Communication-Based Train Control) आधारित सिग्नलिंग प्रणाली. या प्रगत तंत्रज्ञानामुळे दोन गाड्यांमधील अंतर आणि वेग यांचे अचूक नियंत्रण संगणकीय प्रणालीद्वारे केले जाईल, ज्यामुळे मानवी त्रुटींना वाव उरणार नाही. विशेष म्हणजे, जागतिक स्तरावर नावाजलेल्या ‘ब्युरो व्हेरिटास’ या संस्थेने या प्रणालीला आवश्यक सुरक्षा प्रमाणपत्र (Independent Safety Assessor) प्रदान केले आहे. हे प्रमाणपत्र म्हणजे मोनोरेलच्या सुरक्षिततेवर उमटलेली विश्वासार्हतेची मोहोर आहे, ज्यामुळे प्रवाशांचा प्रवास आता अधिक सुरक्षित होणार आहे.
केवळ सिग्नलिंगच नव्हे, तर मोनोरेलचा 'रोलिंग स्टॉक' म्हणजेच नवीन डबे देखील आता अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहेत. तांत्रिक बिघाड टाळण्यासाठी इंजिनिअरिंगमध्ये आमूलाग्र बदल करण्यात आले असून, जादा वजनाचा ताण सहन करण्याची क्षमता वाढवण्यात आली आहे. चेंबूर ते सात रस्ता हा कॉरिडॉर आता केवळ प्रवासाचे साधन न राहता सुरक्षित आणि 'स्मार्ट' प्रवासाचा अनुभव देणारा ठरणार आहे. जुन्या त्रुटींमधून धडा घेत प्रशासनाने यावेळी 'सुरक्षा प्रथम' हे ब्रीदवाक्य प्रत्यक्षात उतरवल्याचे दिसून येत आहे.
संपूर्ण 19.54 किमी मार्गाच्या सर्वसमावेशक तपासणीसाठी सेवानिवृत्त मेट्रो रेल्वे सुरक्षा आयुक्तांची नियुक्ती करण्याची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात आहे. त्यांची हिरवी झेंडी मिळताच मुंबईकरांची ही प्रतीक्षा संपुष्टात येईल. सूत्रांच्या माहितीनुसार, येत्या 1 मे अर्थात 'महाराष्ट्र दिनाच्या' शुभमुहूर्तावर मोनोरेल पुन्हा एकदा प्रवाशांच्या सेवेत रुजू होण्याची दाट शक्यता आहे. मुंबईच्या ट्रॅफिकमधून सुटका मिळवण्यासाठी आणि वेळेत गंतव्य स्थान गाठण्यासाठी मोनोरेलचे हे 'कमबॅक' नक्कीच दिलासादायक ठरेल.
तांत्रिक सुधारणांच्या या अग्निपरीक्षेतून तावून-सुलाखून निघालेली मोनोरेल आता मुंबईच्या वेगाला नवी दिशा देण्यासाठी सज्ज आहे. नव्या डब्यांची झळाळी आणि सुरक्षिततेचे अभेद्य कवच घेऊन येणारी ही मोनोरेल मुंबईकरांच्या प्रवासाला पुन्हा एकदा 'स्मार्ट' वळण देईल, यात शंका नाही.
हेही वाचा: Donald Trump: ट्रम्प यांच्या टॅरिफला सुप्रीम कोर्टाचा धक्का; अमेरिकेला 175 अब्ज डॉलर परत द्यावे लागणार? अर्थव्यवस्थेवर मोठे प्रश्नचिन्ह