मुंबई: महाराष्ट्राच्या दळणवळण क्षेत्रात क्रांती घडवून आणणारा एक महत्त्वाचा निर्णय केंद्र सरकारने घेतला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील आर्थिक व्यवहार विषयक मंत्रिमंडळ समितीने महाराष्ट्रातील 374 किमी लांबीच्या नाशिक-सोलापूर-अक्कलकोट या सहा पदरी 'ग्रीनफिल्ड ॲक्सेस-कंट्रोल्ड' महामार्गाच्या बांधकामाला हिरवा कंदील दाखवला आहे. सुमारे 19142 कोटी रुपये खर्चाचा हा प्रकल्प 'बांधा, वापरा आणि हस्तांतरित करा' या तत्त्वावर राबवला जाणार असून, यामुळे राज्याच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाला मोठी गती मिळणार आहे.
हा भव्य प्रकल्प केवळ रस्ता नसून तो उत्तर आणि दक्षिण भारताला जोडणारा एक महत्त्वाचा दुवा ठरणार आहे. नाशिक ते अक्कलकोट यादरम्यानची ही मार्गिका अहिल्यानगर आणि सोलापूर यांसारख्या प्रमुख शहरांना जोडत थेट कुर्नुलपर्यंत संपर्क व्यवस्था प्रदान करेल. विशेष म्हणजे, हा महामार्ग 'पीएम गतिशक्ती' राष्ट्रीय बृहद् आराखड्याचा भाग असल्याने, एकात्मिक वाहतूक पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी हे एक ऐतिहासिक पाऊल मानले जात आहे.
या प्रस्तावित मार्गिकेचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची इतर मोठ्या महामार्गांशी होणारी जोडणी. हा ग्रीनफिल्ड कॉरिडॉर नाशिकमध्ये आग्रा-मुंबई कॉरिडॉरला, पांगरी येथे 'हिंदू हृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे महाराष्ट्र समृद्धी महामार्गा'ला आणि वाढवण बंदर इंटरचेंजजवळ दिल्ली-मुंबई एक्सप्रेसवेला जोडला जाणार आहे. यामुळे पश्चिम किनारपट्टीपासून पूर्व किनारपट्टीपर्यंत विनाखंड वाहतूक शक्य होईल. चेन्नई बंदराकडून येणारी 700 किमीची मार्गिका प्रगतीपथावर असल्याने, हा प्रकल्प दक्षिण भारताशी महाराष्ट्राची कनेक्टिव्हिटी अधिक सुलभ करेल.
प्रवासाच्या वेळेत होणारी मोठी घट हे या प्रकल्पाचे सर्वात मोठे यश ठरेल. सध्याच्या प्रवासाच्या तुलनेत या नवीन महामार्गामुळे प्रवासाचा वेळ चक्क 17 तासांनी कमी होणार असून एकूण अंतरात 201 किमीची बचत होईल. ताशी 100 किमी वेगाची मर्यादा आणि 'क्लोज टोलिंग' सुविधा यामुळे प्रवासी आणि मालवाहू वाहनांना कोणत्याही अडथळ्याविना वेगवान प्रवास करता येईल. यामुळे इंधनाची बचत होण्यासोबतच वाहन परिचालन खर्चही लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
औद्योगिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, हा प्रकल्प नाशिक, अहिल्यानगर, धाराशिव आणि सोलापूर या जिल्ह्यांसाठी वरदान ठरणार आहे. नाशिक-तळेगाव दिघे हा भाग पुणे-नाशिक एक्सप्रेसवेच्या गरजेचीही पूर्तता करेल. कोप्पर्थी आणि ओरवाकल यांसारख्या प्रमुख औद्योगिक पट्ट्यांमध्ये (NICDC) मालाची ने-आण करणे आता अधिक किफायतशीर होईल. या प्रकल्पामुळे या क्षेत्रातील पायाभूत सुविधांचा दर्जा उंचावण्यासोबतच स्थानिक बाजारपेठांना जागतिक स्तरावर जोडले जाण्याची संधी मिळणार आहे.
केवळ वाहतूकच नव्हे, तर रोजगाराच्या बाबतीतही हा महामार्ग समृद्धी घेऊन येणार आहे. या प्रकल्पाच्या बांधकामामुळे सुमारे 251 लाख मनुष्य-दिवस प्रत्यक्ष रोजगार आणि 313 लाख मनुष्य-दिवसांचा अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होणार आहे. मार्गिकेच्या आसपासच्या परिसरात नवीन उद्योग आणि सेवा क्षेत्रे विकसित झाल्यामुळे भविष्यात अतिरिक्त रोजगाराच्या हजारो संधी उपलब्ध होतील. थोडक्यात सांगायचे तर, हा प्रकल्प महाराष्ट्राच्या सर्वांगीण आर्थिक प्रगतीचा 'हायवे' ठरणार आहे.
