Mumbai Health Crisis: देशाच्या आर्थिक राजधानीत सध्या विविध विषाणूजन्य आजारांनी डोके वर काढले असून मुंबईकरांच्या आरोग्याला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. शहरामध्ये कोविड-19, H1N1 (स्वाइन फ्लू), इन्फ्लूएंझा ए आणि रेस्पिरेटरी सिन्सिटियल व्हायरस (RSV) या चार वेगवेगळ्या प्रकारच्या संसर्गांचे रुग्ण एकाच वेळी वेगाने वाढत आहेत. मुंबईतील प्रमुख सरकारी रुग्णालयांसह खाजगी दवाखान्यांमध्येही तीव्र ताप, अंगदुखी आणि छातीच्या गंभीर विकारांनी त्रस्त असलेल्या रुग्णांची संख्या लक्षणीय वाढली आहे. वैद्यकीय तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या 1 महिन्यापासून स्वाइन फ्लूचे रुग्ण सातत्याने समोर येत असतानाच, गेल्या 1 आठवड्यात कोविड-19 च्या रुग्णांमध्येही अचानक मोठी वाढ नोंदवण्यात आली आहे.
प्रयोगशाळांमध्ये पॉझिटिव्ह रुग्णांचा सुळसुळाट
मुंबईतील अग्रगण्य रुग्णालयांच्या प्रयोगशाळांमधून दररोज कोविड-19 आणि H1N1 चे अनेक पॉझिटिव्ह अहवाल येत आहेत. रुग्णांना तीव्र अंगदुखी, घसा खवखवणे आणि छातीवर दडपण येणे अशा त्रासांना सामोरे जावे लागत आहे. सर्वात मोठी चिंतेची बाब म्हणजे, या सर्व विषाणूंची सुरुवातीची लक्षणे एकमेकांशी कमालीची साधर्म्य दाखवणारी आहेत. परिणामी, पीसीआर (PCR) चाचणी किंवा विशेष वैद्यकीय निदानाशिवाय रुग्णाला नेमका कोणता आजार झाला आहे, हे ओळखणे डॉक्टरांसाठीही आव्हानात्मक बनले आहे.
मान्सूनच्या दिरंगाईमुळे विषाणूंचा हवेत मुक्काम
आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि मुंबई महानगरपालिकेच्या (BMC) अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, वातावरणातील अनपेक्षित बदल या आजारांच्या वाढीसाठी कारणीभूत ठरत आहेत. यंदा मान्सूनचे आगमन लांबल्यामुळे मुंबई शहरात दीर्घकाळापर्यंत हवेतील आर्द्रता खूप जास्त राहिली आणि हवेची हालचाल मंदावली. अशा दमट वातावरणामुळे हवेतून पसरणारे हे धोकादायक विषाणू वातावरणात जास्त काळ जिवंत राहतात, ज्यामुळे संसर्गाचा प्रसार वेगाने होतो. तज्ज्ञांच्या मते, मुंबईत एकदा का मुसळधार आणि सतत पाऊस सुरू झाला, की हवेची गुणवत्ता सुधारेल आणि वातावरणातील बदलांमुळे या रुग्णांच्या संख्येत घट होऊ शकेल.
पोटाच्या फ्लूचे वाढते संकट आणि 'हाय-रिस्क' गटांना धोका
रुग्णालयांमध्ये सध्या केवळ श्वसनाचेच विकार नाही, तर 'व्हायरल गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस' म्हणजेच पोटाच्या फ्लूच्या रुग्णांमध्येही मोठी वाढ पाहायला मिळत आहे. एकाच वेळी ताप, खोकल्यासोबत उलट्या आणि जुलाबाचा त्रास घेऊन रुग्ण येत असल्याने डॉक्टरांची चिंता वाढली आहे. सध्याचा कोविड-19 चा प्रकार (स्ट्रेन) सर्वसामान्य नागरिकांसाठी सौम्य असला, तरी वृद्ध व्यक्ती, गर्भवती महिला, मधुमेही, दमा व फुफ्फुसाचे जुनाट आजार असलेले रुग्ण आणि कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्ती असलेल्या 'हाय-रिस्क' गटांसाठी तो अत्यंत घातक ठरू शकतो. अशा संवेदनशील रुग्णांच्या फुफ्फुसांना सूज येणे, शरीरातील ऑक्सिजन पातळी खालावणे आणि दुय्यम जिवाणू संसर्ग होण्याचा धोका अधिक असतो.
स्वतःच्या मनाने औषधे घेणे टाळा
आरोग्य विभागाने नागरिकांना डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अँटीबायोटिक्स किंवा इतर कोणतीही औषधे न घेण्याचा कडक इशारा दिला आहे. चुकीच्या औषधोपचारामुळे आजाराचे मूळ निदान होण्यास उशीर होतोच, शिवाय शरीरात 'ड्रग रेझिस्टन्स' सारखी गंभीर समस्या निर्माण होते, ज्यामुळे भविष्यात औषधे काम करणे बंद करतात. खबरदारीचा उपाय म्हणून मुंबई लोकल ट्रेन्स, बाजारपेठा, मॉल्स आणि रुग्णालये यांसारख्या गर्दीच्या ठिकाणी पुन्हा मास्क वापरण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. तसेच, घरातील वृद्ध व्यक्तींची ऑक्सिजन पातळी नियमितपणे पल्स ऑक्सिमीटरच्या साहाय्याने तपासण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
