नवी दिल्ली : केंद्रीय राजकारणाच्या पटलावर पडद्यामागे वेगाने घडामोडी घडत असल्याचे पाहायला मिळत आहे. काँग्रेसने केलेली एक आघाडी आता त्यांनाच बॅकफूटवर ढकलणार का, याची चर्चा सुरू झाली आहे. चेन्नई, मुंबई आणि कोलकातामध्ये राजकीय वातावरणात बदलाचे वारे वाहताना दिसत असून विरोधकांच्या आघाडीत फूट पडण्याची चिन्हे दिसून यते आहेत. या नव्या राजकीय घडामोडींचे चेन्नई हे केंद्र बनल्याचे समजते. भाजप आणि काँग्रेसला वगळून 'तिसरी आघाडी' स्थापन करणे ही प्रादेशिक राजकीय पक्षांची दीर्घकाळापासूनची आकांक्षा राहिली आहे. 2014 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत काँग्रेसचा दारूण पराभव झाल्यानंतर या दिशेने हालचालींना वेग आला होता, परंतु त्या योजना कधीच प्रत्यक्षात येऊ शकल्या नाहीत. तामिळनाडू विधानसभा निवडणुकीनंतर काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील 'इंडिया' (INDIA) आघाडीतून बाहेर पडलेल्या द्रविड मुन्नेत्र कळघम (DMK) कडून आता यासंदर्भात नव्याने प्रयत्न सुरू होण्याची शक्यता आहे.
मुख्यमंत्री विजय यांच्या नेतृत्वाखालील टीव्हीके (TVK) सोबत सरकार स्थापन करण्यासाठी काँग्रेसने डीएमकेशी असलेले सर्व संबंध तोडल्यामुळे, एम. के. स्टॅलिन यांच्या नेतृत्वाखालील या पक्षाला आता राष्ट्रीय राजकारणात आपली पुढील वाटचाल स्वतंत्रपणे ठरवावी लागत आहे. गेल्या काही आठवड्यांत डीएमकेच्या लोकसभा खासदार कनिमोळी यांनी अनेक राजकीय नेत्यांशी संपर्क साधला आहे. यावरून दिल्लीत तिसरा राजकीय गट आणि विरोधी पक्षांची दुसरी आघाडी स्थापन करण्याचा डीएमकेचा संभाव्य प्रयत्न असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
बंगाल विधानसभा निवडणुकीतील दारुण पराभवानंतर तृणमूल काँग्रेसमधील (TMC) अंतर्गत मतभेदांचा सामना करत असलेल्या ममता बॅनर्जी यांची भेट घेण्यासाठी कनिमोळी कोलकाताला जाणार आहेत. याआधी, गेल्या आठवड्याच्या शेवटी या द्रमुक (DMK) खासदाराने शिवसेना (UBT) नेते उद्धव ठाकरे यांची त्यांच्या 'मातोश्री' या निवासस्थानी भेट घेतली होती. या भेटीचा तपशील प्रसारमाध्यमांपासून गुप्त ठेवण्यात आला होता. मात्र, शिवसेनेच्या नेत्यांच्या हवाल्याने दिलेल्या वृत्तानुसार, केंद्र सरकारचा मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेचा (डिलिमिटेशन) प्रस्ताव आणि 'इंडिया' (INDIA) आघाडीचे भवितव्य या मुद्द्यांवर या बैठकीत चर्चा झाली.
ठाकरे यांची भेट घेतल्यानंतर कनिमोळी दिल्लीला गेल्या आणि त्यांनी शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे यांच्याशी दोन स्वतंत्र बैठका घेतल्या. प्रादेशिक पक्षांशी संपर्क साधण्यामागच्या उद्देशाबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत माहिती समोर आलेली नाही, परंतु तामिळनाडू-आधारित हा पक्ष राष्ट्रीय राजकारणात आपले स्थान नव्याने निश्चित करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे मानले जाते. टीएमसी (TMC) मधील फुटीनंतर, भाजप, काँग्रेस आणि समाजवादी पक्षानंतर 22 जागांसह लोकसभेतील चौथा सर्वात मोठा पक्ष म्हणून डीएमके (DMK) वरच्या स्थानावर पोहोचली आहे. तामिळनाडूच्या राजकीय पटलावर टीव्हीके (TVK) च्या उदयामुळे राज्यातील दीर्घकाळापासून चालत आलेली द्वि-पक्षीय व्यवस्था संपुष्टात आली आहे. टीव्हीकेच्या दमदार कामगिरीने डीएमकेसमोर आपले संसदीय वर्चस्व टिकवून ठेवण्याचे नवीन आव्हान उभे केले आहे. विजय यांच्या बाजूला काँग्रेस असल्याने, 2029 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत टीव्हीकेच्या यशाची शक्यता अधिक आहे. प्रमुख प्रादेशिक पक्षांशी डीएमकेने केलेल्या बैठका हा त्यांच्या राजकीय आणि निवडणूक-विषयक गणितांचा परिणाम असू शकतो.
मात्र, तिसऱ्या राजकीय आघाडीची संकल्पना ही एखाद्या प्रमुख पक्षाच्या इच्छेपेक्षा, समान विचारसरणीच्या पक्षांची एकाच वेळी आणि एकाच परिस्थितीत एकत्र येण्याची इच्छाशक्ती यावर अधिक अवलंबून असते. 2022 मध्ये, 'आप' (AAP) प्रमुख अरविंद केजरीवाल यांनीही असेच प्रयत्न केले होते. त्यांनी अशा सात मुख्यमंत्र्यांना निमंत्रित केले होते जे प्रशासकीय मुद्द्यांवरून केंद्राशी संघर्ष करत होते, जेणेकरून राज्यांचा एक "प्रगतिशील गट" स्थापन करता येईल. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वीचा हा प्रयत्न अयशस्वी ठरला. त्याच्या चार वर्षे आधी, बीआरएस (BRS) च्या के. चंद्रशेखर राव यांनीही असाच प्रयत्न केला होता. 2019 मध्ये त्यांनी बीजेडीचे नवीन पटनायक आणि ममता बॅनर्जी यांच्याशी बैठका घेतल्या होत्या. 2013 मध्ये खुद्द ममता यांनी काँग्रेसविना आघाडी स्थापन करण्याचा आग्रह धरला होता.
