Non-Veg Naivedya: कोकणात उद्या गौराईचे आगमन मोठ्या थाटामाटात केले जाईल. लाडक्या गौराईसाठी गावातील लोक पारंपरिक पद्धतीने सर्व प्रथा पाळून तिचे स्वागत करतात. घराघरांत माहेरवाशिणींचा खास पाहुणचार, झिम्मा-फुगडीसारखे खेळ आणि रात्रभर चालणारी साजशृंगारांची तयारी या सणाचा महत्वाचा भाग असतो. गौरीला भाजी-भाकरी, फराळ व गोडाचा नैवेद्य दाखवला जातो, पण कोकणातील काही गावांमध्ये पारंपरिक रीतीनुसार तिखटाचा, म्हणजेच मांसाहाराचा नैवेद्य देखील दाखवला जातो.
तिखटाच्या नैवेद्यात मटण, चिकन, मासे आणि चिंबोऱ्या यांचा समावेश असतो. काही ठिकाणी गौरीसाठी वाईनसुद्धा ठेवली जाते. ही परंपरा आजही जपली जाते कारण लोक विश्वास ठेवतात की गौराईसाठी दाखवलेला नैवेद्य तिला आणि तिच्या सोबत आलेल्या 'भूतगणां'ला प्रसन्न करतो. गौरीच्या पाहुणचारात कोणतीही कसर सोडली जात नाही, त्यामुळे तिच्या आवडीच्या प्रत्येक गोष्टीची व्यवस्था केली जाते.
तिखटाचा नैवेद्य दाखवण्यामागील कथा पौराणिक आहे. असे सांगितले जाते की, शंकराबरोबर लग्नानंतर गौराई माहेरी जात असताना तिच्यासोबत भूतगण आले होते. हे भूतगण तिच्या रक्षणासाठी होते आणि मांसाचा आहार त्यांना आवडत होता. गौराईने त्या भूतगणांसाठी मांसाची व्यवस्था केली, जेणेकरून ते प्रसन्न होतील. या कथेच्या आठवणीने आजही कोकणातील काही भागात गौराईसाठी तिखटाचा नैवेद्य दाखवला जातो, पण तो देवीसाठी नसून तिच्या सोबत आलेल्या भूतगणांसाठी असतो.
गौरीच्या आगमनाच्या पहिल्या दिवशी घरातील महिलांनी तिचा स्वागत करतो, तिच्या हातातील प्रतिमा पाण्याने आणि दुधाने पुसली जातात, कुंकवाचे स्वस्तिक केले जाते आणि लक्ष्मीच्या पावलांचे ठसे उमटवले जातात. दुसऱ्या दिवशी तिखटाचा नैवेद्य दाखवला जातो. तिसऱ्या दिवशी गौरीला विसर्जन केले जाते, परंतु तिच्या सोबत आलेल्या भूतगणांचा आदर करून नैवेद्य देणे ही परंपरा जपली जाते.
या विशेष परंपरेमुळे कोकणातील गौरी उत्सव वेगळा आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या समृद्ध ठरतो. पारंपरिक नैवेद्य, भाजी-भाकरी, गोडधोड, फराळ आणि तिखटाचा नैवेद्य हे सर्व घराघरांत गौरीसाठी तयार केले जातात. ही परंपरा फक्त धार्मिक नाही तर सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्ट्या देखील महत्त्वाची आहे. लोकांचा विश्वास आहे की गौराई प्रसन्न राहिली तर संपूर्ण कुटुंबावर समृद्धी आणि आनंद येतो.
