Kartik Marathi Month : यंदा कार्तिक महिन्याची सुरुवात 22 ऑक्टोबरपासून होत असून, 20 नोव्हेंबर रोजी कार्तिक पौर्णिमेला हा महिना समाप्त होईल. हिंदू पंचांगातील हा आठवा महिना सणांच्या (Festivals) दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. दिवाळीच्या पाडव्यापासून हा महिना सुरू होतो. बलिप्रतिपदा, भाऊबीज, प्रबोधिनी एकादशी आणि त्रिपुरारी पौर्णिमा यांसारखे मोठे सण येतात.
कार्तिक महिन्याचे धार्मिक आणि आरोग्यविषयक महत्त्व
पूजा : कार्तिक मासात श्रीगणेश, विष्णू-लक्ष्मी, सूर्य देव यांच्यासोबतच कार्तिकेय स्वामींची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. या महिन्याचे नाव भगवान शिवाचे पुत्र कार्तिकेय स्वामी यांच्या नावावरून पडले आहे.
आरोग्य : कार्तिक महिना आरोग्यासाठी खूप खास आहे. बदलत्या हवामानामुळे या दिवसात आरोग्याच्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे या महिन्यात खाण्यापिण्याचे आणि झोपण्यासंबंधीचे काही नियम पाळल्यास आरोग्य चांगले राहते.
नियमांचे महत्त्व : पुराणांमध्ये या पवित्र महिन्यात 7 नियम प्रधान मानले गेले आहेत, जे पाळल्यास शुभ फळ मिळते आणि सर्व मनोकामना पूर्ण होऊ शकतात.
हेही वाचा – Tulsi Stotra: तुळशी स्तोत्राचे पठण केल्याने मिळतील लाखो तीर्थस्थळांना भेट देण्याचे फायदे, जाणून घ्या…
कार्तिक मासात करायचे 7 महत्त्वाचे नियम आणि कर्म
1. दीपदान:
अक्षय्य पुण्य : कार्तिक मासात दीपदान करणे हे सर्वात खास काम आहे. या महिन्यात मंदिर, तुळस, आवळ्याचे झाड, नदी, तलाव किंवा बावडी (विहीर) यांच्या किनारी दीपदान केल्यास कधीही न संपणारे पुण्य (अक्षय्य पुण्य) मिळते. देवालय, नदीकिनारी किंवा रस्त्यावर दीपदान करणाऱ्याला सर्वतोमुखी लक्ष्मीची प्राप्ती होते.
2. ब्राह्म मुहूर्तावर स्नान:
तीर्थ स्नानाचे पुण्य: या पवित्र महिन्यात सूर्य उगवण्यापूर्वी तीर्थ किंवा पवित्र नद्यांच्या पाण्यात स्नान करण्याची परंपरा आहे. जर नदीत स्नान करणे शक्य नसेल, तर घरी आंघोळीच्या पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान केल्यास तीर्थ स्नानाचे पुण्य मिळते. यामुळे रोग दूर होतात आणि नकळत झालेली पापेही नष्ट होतात.
3. जप आणि ध्यान:
मनःशांती: रोज सकाळी लवकर उठून स्नान केल्यानंतर सूर्याला जल अर्पण करा आणि मंदिरात इष्टदेवांच्या मंत्राचा जप करून ध्यान करा. कार्तिक महिना जप आणि ध्यानासाठी वरदान ठरतो, कारण या काळात मन लवकर एकाग्र होते आणि अशांतता दूर होते.
4. खान-पानावर लक्ष:
आहार: थंडी सुरू होत असल्यामुळे शरीराला थंडीशी लढण्याची ताकद देणाऱ्या गोष्टी आहारात समाविष्ट करा, जसे की गरम केशरचे दूध आणि मोसमी फळे.
वर्ज्य: या महिन्यात वांगी, ताक, कारले, शेंगदाणे आणि डाळी खाणे (पचायला जड अन्न) टाळावे. तसेच, पित्तकर पदार्थ टाळावेत.
कंदमुळे: मुळा, गाजर, रताळे आणि इतर कंदमुळे खाणे आरोग्यासाठी चांगले असते.
6. संयम आणि ब्रह्मचर्य:
इच्छाशक्ती : कार्तिक मासात कमी बोलावे, मनावर संयम ठेवावा, कोणाचीही निंदा करू नये आणि वादांपासून दूर राहावे. या काळात ब्रह्मचर्याचे नियम पाळल्यास इच्छाशक्ती मजबूत होते आणि आंतरिक शक्ती वाढते.
6. भूमी शयन (जमिनीवर झोपणे):
आलस्य आणि रोगमुक्ती : पुराणांनुसार, कार्तिक मासात जमिनीवर झोपावे. यामुळे आळस आणि शारीरिक समस्या दूर होतात.
7. दान-पुण्य:
वस्तू दान : या महिन्यात गरजू लोकांना धन, धान्य, कपडे आणि स्वेटर्स / कंबल यांसारख्या लोकरीच्या वस्तूंचे दान करा. तुळस, धान्य, गाय आणि आवळ्याचे रोपटे दान करण्याचे विशेष महत्त्व आहे.
हेही वाचा – Diwali 2025: दिवाळीत ‘या’ वस्तू नक्की खरेदी करा; लाभेल सुख, समृद्धी आणि लक्ष्मी मातेचा खास आशीर्वाद
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)
