मध्य प्रदेशातील उज्जैन हे महाकालेश्वर मंदिरामुळे जगभर प्रसिद्ध आहे. मात्र, या धार्मिक नगरीत आणखी एक मंदिर सध्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहे. सराफा बाजार परिसरातील खडे हनुमान मंदिरातील सुमारे १७० वर्षे जुनी उभी हनुमान मूर्ती हलवण्याच्या चर्चेमुळे भाविकांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. सिंहस्थ २०२८ च्या तयारीसाठी सुरू असलेल्या रस्ता रुंदीकरणाच्या कामादरम्यान या मंदिराचा मुद्दा समोर आल्यानंतर अनेक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
उज्जैनमधील हे मंदिर स्थानिकांसाठी विशेष श्रद्धेचे स्थान मानले जाते. येथे सुमारे आठ फूट उंचीची हनुमानाची उभी मूर्ती आहे, त्यामुळे या मंदिराला ‘खडे हनुमान’ म्हणून ओळख मिळाली आहे. या मूर्तीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे भगवान हनुमान यांना येथे दाढी-मिशांसह आणि यज्ञोपवीत धारण केलेल्या आगळ्यावेगळ्या रूपात दर्शविण्यात आले आहे. अनेक भाविक या मंदिराला ‘डॉक्टर हनुमान’ या नावानेही संबोधतात.
सिंहस्थ महाकुंभ २०२८ च्या पार्श्वभूमीवर कंठाल चौक ते गोपाल मंदिर मार्गाचे रुंदीकरण सुरू आहे. या कामामुळे मंदिराच्या परिसरात बदल होण्याची चर्चा सुरू झाली. त्यानंतर सोशल मीडियावर ‘मूर्ती हलवता येत नाही’, ‘ती जागेवरून हलतच नाही’ अशा अनेक चर्चा आणि दावे व्हायरल झाले. त्यामुळे या मंदिराविषयी देशभरातील भाविकांचे लक्ष वेधले गेले.
या संपूर्ण प्रकरणावर मंदिराचे पुजारी महेश बैरागी यांनीही आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, हनुमानजींची इच्छा असेल तरच मूर्ती हलू शकेल. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी मंदिर प्रशासनाला अधिकृत माहिती देण्यात यावी आणि मूर्ती हलवण्याची आवश्यकता असल्यास त्यासंबंधीची संपूर्ण प्रक्रिया पारदर्शकपणे पार पाडावी, अशी मागणीही त्यांनी केली आहे.
दरम्यान, या प्रकरणावर वाढत्या चर्चेनंतर उज्जैन प्रशासनानेही आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. प्रशासनाच्या म्हणण्यानुसार, संत समाजाची संमती आणि तांत्रिक तज्ज्ञांच्या सल्ल्याशिवाय मूर्ती हलवण्याचा कोणताही निर्णय घेतला जाणार नाही. भाविकांच्या श्रद्धेचा आदर राखत आणि मूर्तीची सुरक्षितता लक्षात घेऊनच पुढील निर्णय घेतला जाईल, असे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
या चर्चेमुळे खडे हनुमान मंदिरात दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी वाढली आहे. सोशल मीडियावरही या मंदिराचे व्हिडिओ मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होत आहेत. विकासकामे आणि धार्मिक श्रद्धा यांच्यात समतोल कसा साधला जाणार, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे. सध्या ही ऐतिहासिक मूर्ती आपल्या मूळ जागीच असून, पुढील निर्णय प्रशासन, तज्ज्ञ आणि संत समाज यांच्या चर्चेनंतरच घेतला जाणार आहे
