Indonesia Earthquake 5.2 Magnitude: इंडोनेशियात रविवारी भल्या पहाटे भूकंपाचे तीव्र धक्के जाणवल्याने नागरिकांमध्ये प्रचंड घबराट पसरली. नॅशनल सेंटर फॉर सिस्मॉलॉजीने दिलेल्या माहितीनुसार, रिक्टर स्केलवर 5.2 तीव्रतेची नोंद झालेला हा भूकंप सकाळी 5 वाजून 7 मिनिटांनी झाला. या भूकंपाचे केंद्र जमिनीखाली 10 किलोमीटर खोल अंतरावर होते. सकाळी बहुतांश नागरिक गाढ झोपेत अथवा घरात असतानाच अचानक भूगर्भातील तीव्र हादऱ्यांमुळे भांडी आणि वस्तू हलू लागल्या. या अचानक झालेल्या घटनेमुळे भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आणि लोक जीव वाचवण्यासाठी घराबाहेर रस्त्यांवर पळत सुटले. इंडोनेशिया हा भौगोलिकदृष्ट्या अत्यंत संवेदनशील मानला जाणाऱ्या ‘रिंग ऑफ फायर’ क्षेत्रात येत असल्याने तेथे वारंवार भूकंप होत असतात.
1 ऑक्टोबर रोजी अफगाणिस्तानात 5.3 तीव्रतेचा भूकंप
इंडोनेशियातील या घटनेआधी अवघ्या काही दिवसांपूर्वी, म्हणजेच 1 ऑक्टोबर रोजी अफगाणिस्तानमधील हिंदूकुश भागातही भूकंपाचे भीषण धक्के बसले होते. जर्मन रिसर्च सेंटर फॉर जिओसायन्सेसने (GFZ) दिलेल्या माहितीनुसार, भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सकाळी 6:59 वाजता आलेल्या या भूकंपाची तीव्रता रिक्टर स्केलवर 5.3 नोंदवली गेली होती. या भूकंपाचा अक्षवृत्तीय विस्तार 36.05 अंश उत्तर आणि रेखावृत्तीय विस्तार 68.87 अंश पूर्व असा होता. विशेष म्हणजे, या भूकंपाचे केंद्र जमिनीपासून अवघ्या 10 किलोमीटरच्या कमी खोलीवर असल्याने त्याचा प्रभाव जास्त तीव्रतेने जाणवला होता.
हेही वाचा – परदेशात बॉलिवूड अभिनेत्रीचा भयानक अपघात; चाहत्यांची चिंता वाढली
भूगर्भातील टेक्टोनिक प्लेट्सच्या टक्करीमुळे भूकंप निर्मिती
शास्त्रीय दृष्टिकोनातून विचार केला असता, पृथ्वीच्या भूगर्भात एकूण 7 मुख्य टेक्टोनिक प्लेट्स आहेत, ज्या सातत्याने मंद गतीने फिरत असतात. ज्या ठिकाणी या प्लेट्स एकमेकांवर घासल्या जातात, एकमेकांवर आदळतात किंवा बाजूला सरकतात, त्या रेषेला ‘फॉल्ट लाईन’ (Fault Line) म्हटले जाते. या प्लेट्सच्या टक्करीमुळे भूगर्भात प्रचंड प्रमाणात ऊर्जा साचते आणि ती अचानक बाहेर पडताना भूपृष्ठावर तीव्र कंपन निर्माण होते. ज्या भागात या प्लेट्सचा संघर्ष अधिक होतो, तेथे भूकंपाची तीव्रता आणि होणारे नुकसान सर्वाधिक असते.
An earthquake of magnitude 5.2 struck Indonesia at 05:07 hours today at a depth of 10 km, according to the National Center for Seismology (NCS). https://t.co/vOXVKt9yqA — ANI (@ANI) October 4, 2026
रिक्टर स्केलच्या साहाय्याने भूकंपाच्या तीव्रतेची मोजणी
वैज्ञानिक भूकंपाची अचूक तीव्रता आणि त्याचे मुख्य केंद्र मोजण्यासाठी ‘रिक्टर स्केल’ या उपकरणाचा वापर करतात. भूकंपाच्या वेळी जमिनीच्या खालून प्रचंड क्षमतेच्या ऊर्जा लहरी (Seismic Waves) बाहेर पडतात, ज्यांची नोंद सिस्मोग्राफवर घेतली जाते. या लहरींच्या तीव्रतेवरून भूकंपाची हानी पोहोचवण्याची क्षमता आणि त्याचे उगमस्थान किती खोलीवर आहे, याचा अचूक अंदाज लावणे शक्य होते.
हेही वाचा – दुबई-इस्रायल विमानातील हल्लेखोर सह-वैमानिकाची ओळख पटली; सीरिया कनेक्शनसह बॅगेत सापडले धक्कादायक साहित्य
