आज 19 ऑक्टोबर रोजी नवरात्रीचा नववा दिवस जरी असला तरी आज अष्टमी आणि नवमी एकत्र तिथी येत आहे. हिंदू धर्मात शारदीय नवरात्रोत्सवाला खास महत्त्व आहे. या काळात देवीच्या नऊ रूपांची पूजा केली जाते. नऊ दिवसांचा उत्सव आदिशक्ती दुर्गा मातेच्या उपासनेला समर्पित आहे. नवरात्रीच्या शेवटच्या दिवशी देवी दुर्गेच्या नवव्या स्वरूपाची म्हणजेच देवी सिद्धिदात्रीची पूजा केली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, देवी सिद्धिदात्री भक्तांना सिद्धी, ज्ञान आणि आध्यात्मिक उन्नती प्रदान करणारी आहे. त्यामुळे नवरात्रीच्या नवव्या माळेला देवीच्या पूजेला विशेष महत्त्व आहे.
धार्मिक मान्यतेनुसार, देवी दुर्गेच्या नवदुर्गांमधील सिद्धिदात्री हे नववे आणि अंतिम स्वरूप आहे. ‘सिद्धी प्रदान करणारी देवी’ असा सिद्धिदात्री या नावाचा अर्थ होतो. मान्यतेनुसार देवीची उपासना केल्याने भक्ताला ज्ञान, बुद्धी, आत्मविश्वास आणि आध्यात्मिक शक्ती प्राप्त होते. देवी सिद्धिदात्रीचे वाहन सिंह असून, तिच्या चार हातांमध्ये कमळ, शंख, चक्र आणि गदा असल्याचे वर्णन आढळते. पौराणिक मान्यतेनुसार, भगवान शिवाने देवीच्या कृपेने विविध सिद्धी प्राप्त केल्या. त्यामुळे देवी सिद्धिदात्रीची उपासना ही शक्ती आणि शिवतत्त्वाच्या एकात्मतेचे प्रतीक मानली जाते.
हेही वाचा : नवमीचा शुभसंकेत! कोणत्या राशींवर देवीची कृपा? मेष ते मीन जाणून घ्या आजचं भविष्य
देवी सिद्धिदात्रीच्या पूजेचा शुभ मुहूर्त
पंचांगानुसार, 19 ऑक्टोबर रोजी सकाळी 10 वाजून 51 मिनिटांनी अष्टमी तिथी संपून नवमी तिथी सुरू होते. नवमी तिथी 20 ऑक्टोबर रोजी दुपारी सुमारे 12 वाजून 50 मिनिटांपर्यंत राहते. त्यामुळे आज नवमीच्या पूजेसाठी तिथीचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. पंचांगातील माहितीनुसार, आज अभिजित मुहूर्त सकाळी 11 वाजून 43 मिनिटांपासून दुपारी 12 वाजून 29 मिनिटांपर्यंत आहे. या काळात देवीची पूजा करता येऊ शकते. मात्र, पूजेचा अचूक मुहूर्त स्थानिक पंचांग आणि घरातील परंपरेनुसार निश्चित करावा.
धार्मिक मान्यतेनुसार, देवी सिद्धिदात्रीला नैवेद्य अर्पण करताना सात्त्विक पदार्थांना प्राधान्य दिले जाते. शिरा, पुरी, काळे चणे, तिळापासून बनवलेले पदार्थ, फळे आणि मिठाई अर्पण करण्याची परंपरा आहे. देवीला नैवेद्य दाखवताना स्वच्छता आणि श्रद्धा यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. काही कुटुंबांमध्ये कन्यापूजनानंतर लहान मुलींना गोड नैवेद्याचे भोजन दिले जाते. त्यांना देवीचे स्वरूप मानून कुंकू, अक्षता, दक्षिणा आणि भेटवस्तू देऊन सन्मानित केले जाते.
धार्मिक मान्यतेनुसार, नवरात्रीच्या नवव्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि घरातील देवघर स्वच्छ करावे. त्यानंतर देवी दुर्गेच्या प्रतिमेसमोर दिवा लावून फुले, कुंकू, अक्षता आणि नैवेद्य अर्पण करावा. देवी सिद्धिदात्रीचे ध्यान करून तिच्या मंत्राचा जप करावा. त्यानंतर आरती करून कुटुंबाच्या सुख, शांती आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी.
देवी सिद्धिदात्रीचा मंत्र
‘ॐ देवी सिद्धिदात्र्यै नमः।’
या मंत्राचा श्रद्धेने जप केला जातो. पूजेनंतर आपल्या परंपरेनुसार कन्यापूजन करावे आणि नवरात्रीच्या उपवासाची सांगता करावी.
कन्यापूजनाचे धार्मिक महत्त्व
नवरात्रीच्या नवव्या दिवशी कन्यापूजन करण्याची परंपरा अनेक कुटुंबांमध्ये आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, आजच्या दिवशी लहान मुलींमध्ये देवीचे रूप पाहून त्यांचा सन्मान केला जातो. त्यांना भोजन देणे, दक्षिणा देणे आणि आशीर्वाद घेणे हा या विधीचा महत्त्वाचा भाग आहे. या परंपरेतून स्त्रीशक्तीचा आदर आणि समाजातील मुलींच्या सन्मानाचा संदेश दिला जातो.
नवरात्रीच्या उत्सवाची सांगता
धार्मिक मान्यतेनुसार, नवमीच्या दिवशी देवी सिद्धिदात्रीची पूजा करून नवरात्रीच्या उत्सवाची सांगता केली जाते. काही ठिकाणी हवन, दुर्गासप्तशतीचे पठण आणि विशेष आरती केली जाते. त्यानंतर विजयादशमी अर्थात दसऱ्याचा उत्सव साजरा केला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, नवरात्रीचे नऊ दिवस भक्तिभावाने देवीची उपासना केल्याने मनाला शांती आणि सकारात्मक प्रेरणा मिळते.
