US Iran Ceasefire Contract: पश्चिम आशियामध्ये गेल्या 3 महिन्यांपासून धुमसत असलेला संघर्ष पूर्णपणे संपुष्टात आणण्यासाठी अमेरिका आणि इराण यांच्यात अत्यंत उच्चस्तरीय चर्चा सुरू आहे. सध्या दोन्ही देशांमध्ये एक नाजूक स्वरूपाचा युद्धविराम (Ceasefire) लागू असला, तरीही दोन्ही बाजूंमधील शत्रुत्व पूर्णपणे संपलेले नाही. दरम्यान, चिरस्थायी शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये वाटाघाटींचे सत्र सुरूच असून, यामध्ये 'होर्मुझ सामुद्रधुनी'शी संबंधित जागतिक नौवहन स्वातंत्र्याचे मुद्दे आणि सुमारे 300 अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणूक पॅकेजचा समावेश असलेल्या अत्यंत महत्त्वाच्या प्रस्तावांवर सखोल विचारविनिमय केला जात आहे.
नवीन मसुद्यावर चर्चा, पण काही मुद्द्यांवर मतभेद कायम
'द न्यूयॉर्क टाइम्स'च्या एका विशेष अहवालानुसार, या शांतता चर्चेत सहभागी असलेले दोन्ही देशांचे राजनैतिक अधिकारी एका नवीन मसुदा कराराबाबत गंभीर चाचपणी करत आहेत. हा मसुदा दोन्ही पक्षांना मान्य होण्याच्या अगदी अंतिम टप्प्यावर पोहोचल्याचे मानले जात असले, तरीही या आराखड्यातील काही अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वाच्या अटींबाबत दोन्ही बाजूंचे मतभेद अजूनही कायम आहेत.
इराणच्या अर्थव्यवस्थेला नवसंजीवनी देणारा मुख्य आराखडा
या प्रस्तावित मसुदा कराराचा मुख्य उद्देश इराणचा वादग्रस्त अणुकार्यक्रम, अमेरिकेने इराणवर लादलेले आर्थिक निर्बंध, प्रादेशिक सुरक्षा आणि दोन्ही देशांमधील शत्रुत्वाचा औपचारिक अंत करणे हा आहे. या गुंतागुंतीच्या विषयांवर तोडगा काढण्यासाठी हा मसुदा एक प्राथमिक आराखडा म्हणून काम करेल. या करारातील सर्वात महत्त्वपूर्ण घटक म्हणजे अब्जावधी डॉलर्सचे पुनर्रचना आणि गुंतवणूक पॅकेज हा आहे. जर यावर अंतिम शिक्कामोर्तब झाले, तर या अवाढव्य आर्थिक पॅकेजमुळे इराणच्या कोलमडलेल्या अर्थव्यवस्थेला मोठी नवसंजीवनी मिळू शकते. वाटाघाटी करणाऱ्या प्रतिनिधींच्या मते, अलीकडच्या काही दिवसांत सकारात्मक प्रगती झाली असली, तरी या मसुदा कराराला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची अंतिम मंजुरी मिळणे अद्याप बाकी आहे.
प्रादेशिक मध्यस्थांचे प्रयत्न आणि पुन्हा संघर्ष भडकण्याची भीती
गेल्या काही आठवड्यांपासून, पाकिस्तान आणि कतारसह विविध प्रादेशिक मध्यस्थ देश अमेरिका आणि इराण यांच्यात एक व्यापक व बहुआयामी करार घडवून आणण्यासाठी पडद्यामागे वेगाने हालचाली करत आहेत. संपूर्ण मध्यपूर्वेतील तणाव निवळून तिथे शांतता पुनर्संचयित करणे हा यामागचा मुख्य हेतू आहे. काही काळापासून दोन्ही बाजूंमधील तणाव टोकाला गेल्यामुळे पुन्हा एकदा मोठा लष्करी संघर्ष भडकण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. मात्र, या गंभीर परिस्थितीमध्येही दोन्ही देश युद्धाचा मार्ग टाळून वाटाघाटीच्या टेबलावर एकत्र आल्याने जागतिक स्तरावर सुटकेचा श्वास सोडला जात आहे.
