वॉशिंग्टन: अंतरिक्ष विज्ञानाच्या इतिहासात आज एक नवा आणि अत्यंत महत्त्वाचा अध्याय लिहिला गेला आहे. नासाच्या ‘आर्टेमिस II मिशन’ अंतर्गत अंतरिक्षवीरांनी चंद्राच्या अत्यंत जवळ पोहोचत सात तासांच्या फ्लायबाय प्रवासाला सुरुवात केली आहे. या प्रवासादरम्यान सुमारे 40 मिनिटांचा ‘ब्लॅकआउट’ अनुभव आला, ज्यात पृथ्वीशी त्यांचा संपर्क पूर्णपणे तुटला होता. मात्र याच काळात अंतरिक्षवीरांनी चंद्राच्या त्या ‘दूरस्थ भागा’चे प्रत्यक्ष निरीक्षण केले, जो पृथ्वीवरून कधीही दिसत नाही.
या मोहिमेने मानवाच्या अंतरिक्ष प्रवासातील एक जुना विक्रम मोडीत काढला आहे. अपोलो 13 मिशनने 1970 साली स्थापित केलेल्या 2,48,655 मैलांच्या अंतराचा विक्रम मागे टाकत, ‘आर्टेमिस II’ने तब्बल 2,52,756 मैल (406,771 किलोमीटर) इतक्या अंतरापर्यंत मजल मारली आहे. हा आतापर्यंत मानवाने पृथ्वीपासून केलेला सर्वात दूरचा प्रवास मानला जात आहे. या ऐतिहासिक टप्प्यामुळे अंतरिक्ष संशोधनाला नवे आयाम प्राप्त झाले आहेत.
या मोहिमेतील अंतरिक्षवीरांनी चंद्राच्या पृष्ठभागाचे जवळून निरीक्षण करताना एक विलक्षण अनुभव नोंदवला. पृथ्वीवरून पांढरा किंवा राखाडी दिसणारा चंद्र प्रत्यक्षात जवळून पाहिल्यावर ‘तपकिरी’ छटा असलेला दिसत असल्याचे अंतरिक्षवीर क्रिस्टीना कोच यांनी सांगितले. त्यांनी नमूद केले की, “जितके आम्ही चंद्राकडे पाहत आहोत, तितकाच तो अधिक तपकिरी दिसत आहे,” ज्यामुळे वैज्ञानिकांच्या कुतूहलात आणखी भर पडली आहे.
Make new friends, but keep the old. A new photo captures the Moon's near side on the right (the side we see from Earth, identifiable by its dark splotches) and its far side on the left. The Artemis II crew are the first to see the far side with human eyes. pic.twitter.com/Z8QaZ6J9iA — NASA (@NASA) April 6, 2026
चंद्राच्या पृष्ठभागावर असलेल्या खड्ड्यांचे (क्रेटर्स) दृश्य देखील अत्यंत मोहक असल्याचे अंतरिक्षवीरांनी सांगितले. हे खड्डे असे भासत होते जणू एखाद्या दिव्याच्या आच्छादनावर सूक्ष्म छिद्रे पाडून त्यातून प्रकाश बाहेर येत आहे. अशा प्रकारच्या निरीक्षणांमुळे चंद्राच्या रचनात्मक वैशिष्ट्यांबाबत नवे संशोधन करण्यास चालना मिळणार आहे. विशेषतः ‘रेनर गामा’सारख्या रहस्यमय आणि चमकदार भागांवर वैज्ञानिकांचे लक्ष केंद्रित आहे.
या ऐतिहासिक मोहिमेत रीड वाइसमन, विक्टर ग्लोव्हर, क्रिस्टीना कोच आणि कॅनडाचे जेरेमी हॅन्सन हे अंतरिक्षवीर सहभागी झाले आहेत. ओरियन अंतरिक्ष यानाने या प्रवासात त्याची कमाल अंतर मर्यादा गाठत संपूर्ण मोहिमेला यशस्वी वळण दिले आहे. या अंतरिक्षवीरांनी घेतलेले अनुभव आणि निरीक्षणे भविष्यातील मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहेत.
It’s lunar flyby day on NASA’s Artemis II Mission around the Moon ? History is happening above us today! As the astronauts on Orion reach their closest approach to the Moon, we’re celebrating this milestone here on Earth. What you see on the Exosphere was created in… pic.twitter.com/CNzBrZ1c44 — Sphere (@SphereVegas) April 6, 2026
‘आर्टेमिस II’ ही मोहीम केवळ चंद्राभोवतीचा प्रवास नाही, तर मानवाला पुन्हा चंद्रावर उतरवण्याच्या आणि पुढे मंगळासारख्या ग्रहांवर जाण्याच्या मोठ्या योजनेचा भाग आहे. या यशामुळे मानवाच्या अंतरिक्ष प्रवासाचा नवा अध्याय सुरू झाला असून, भविष्यातील अंतरिक्ष संशोधनासाठी हे एक भक्कम पाऊल मानले जात आहे.
