India Fuel Reserves: पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी सोमवार भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेबाबत एक महत्त्वपूर्ण वक्तव्य केले आहे. 'सीएनएन-न्यूज18' या वृत्तवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी स्पष्ट केले की, आखाती देशांमधील सध्याचे संकट जर इतर नवीन भागांमध्ये पसरले, तर जागतिक स्तरावर चिंतेची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. मात्र, अशा कोणत्याही आणीबाणीच्या प्रसंगाचा सामना करण्यासाठी भारत सज्ज असून, देशाची पुढील 76 ते 80 दिवसांची गरज भागवेल इतका कच्च्या तेलाचा आणि गॅसचा साठा भारताकडे सध्या सुरक्षित उपलब्ध आहे. जागतिक पातळीवर युद्धाची आणखी एखादी आघाडी उघडली गेल्यास परिस्थिती नक्कीच आव्हानात्मक बनेल, असा इशाराही त्यांनी दिला.
निवडणुकांनंतर पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात मोठी वाढ
आंतरराष्ट्रीय बाजारात पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्यामुळे देशांतर्गत बाजारावर त्याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे. भारतातील सरकारी तेल विपणन कंपन्यांनी मे महिन्याच्या मध्यापासून आतापर्यंत इंधनाच्या किमतींमध्ये तब्बल 4 वेळा वाढ केली आहे. यापूर्वी देशातील विविध राज्यांमध्ये सुरू असलेल्या निवडणुकांमुळे कंपन्यांनी दरवाढ रोखून धरली होती; परंतु युद्धाच्या तोट्यातून सावरण्यासाठी अखेर हे पाऊल उचलण्यात आले. या दरवाढीमुळे सध्या भारतात पेट्रोलच्या दरात सुमारे 7.8 टक्के आणि डिझेलच्या दरात जवळपास 8.6 टक्केची मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे. तथापि, कच्च्या तेलाचे हे वाढलेले दर जास्त काळ टिकणार नाहीत आणि आगामी काही महिन्यांत ते पुन्हा खाली येतील, असा विश्वास पेट्रोलियम मंत्र्यांनी व्यक्त केला.
'होर्मुझ' जलमार्ग प्रभावीत झाल्याने जागतिक किमती 100 डॉलर्सच्या जवळ
आखाती प्रदेशातील युद्धामुळे जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ' (Strait of Hormuz) हा सागरी मार्ग पूर्णपणे विस्कळीत झाला आहे. परिणामी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत थेट 40 टक्केची मोठी वाढ झाली असून, कच्चे तेल आता प्रति बॅरल 100 डॉलर्सच्या जवळ पोहोचले आहे. या संकटापूर्वी जगातील एकूण तेल आणि वायू पुरवठ्यापैकी 1/5 भाग याच मार्गाने वाहत असे. भारताचा विचार केल्यास, देश आपल्या एकूण खनिज तेल आयातीपैकी 40 टक्केहून अधिक आणि एलपीजी (LPG) आयातीपैकी तब्बल 90 टक्के पुरवठा याच होर्मुझ जलमार्गावरून करत होता, ज्यामुळे भारतासमोरील आव्हाने वाढली आहेत.
पर्यायी पुरवठ्यासाठी पाश्चात्य देशांवर भर; भारताचे शांततेचे आवाहन
सागरी मार्गावरील या संकटामुळे निर्माण होणारा संभाव्य तुटवडा भरून काढण्यासाठी भारत आता पर्यायी मार्ग शोधत आहे. अमेरिका आणि कॅनडासह इतर पाश्चात्य देशांकडून भारताला होणारा तेल पुरवठा येत्या काळात वाढेल, ज्यामुळे देशांतर्गत टंचाई भासणार नाही, अशी माहिती हरदीप सिंग पुरी यांनी दिली. या युद्धाचा जागतिक व्यापार आणि विमान प्रवासावर प्रचंड विपरीत परिणाम झाला असून, यामध्ये आतापर्यंत हजारो निष्पाप लोकांचा जीव गेला आहे. या गंभीर परिस्थितीवर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयानेही 'गंभीर चिंता' व्यक्त केली असून, सर्व संबंधित देशांनी तात्काळ शत्रुत्व थांबवून राजनैतिक वाटाघाटींच्या माध्यमातून शांतता प्रस्थापित करावी, असे आवाहन केले आहे.
