लावणीच्या मंचावरून घराघरांत पोहोचलेल्या मधु कांबीकर काळाच्या पडद्याआड; मराठी कलाविश्वावर शोककळा

मुंबई : मराठी मनोरंजनविश्वातून एक दुःखद बातमी समोर आली आहे. ज्येष्ठ अभिनेत्री आणि प्रसिद्ध लावणी कलावंत मधु कांबीकर यांचे वयाच्या ७३ व्या वर्षी निधन झाले आहे. प्रदीर्घ आजाराशी झुंज देत असताना त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनामुळे मराठी चित्रपटसृष्टी, रंगभूमी आणि लोककलेच्या क्षेत्रात शोककळा पसरली आहे. आपल्या अभिनयाने आणि लावणीच्या सादरीकरणाने अनेक पिढ्यांच्या मनावर छाप उमटवणाऱ्या या कलाकाराच्या जाण्याने सांस्कृतिक विश्वाची मोठी हानी झाली आहे.

लावणीपासून अभिनयापर्यंत गाजवले स्वतःचे स्थान

मधु कांबीकर यांची ओळख केवळ अभिनेत्री म्हणून मर्यादित नव्हती. लावणी, लोकनाट्य आणि पारंपरिक लोककलेच्या सादरीकरणात त्यांनी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली होती. लोककलेतील ठसकेबाज सादरीकरण, चेहऱ्यावरील भाव आणि शब्दांना अभिनयातून जिवंत करण्याची हातोटी ही त्यांच्या कलेची वैशिष्ट्ये होती.

त्यांच्या कलाप्रवासाची सुरुवात १९७३ मध्ये मुंबईतील लालबाग येथील न्यू हनुमान थिएटरमधून झाली. पुढे त्यांनी लोकनाट्य, मराठी चित्रपट, नाटक आणि दूरदर्शन मालिकांमध्ये काम करत आपल्या अभिनयाची छाप उमटवली. ग्रामीण जीवनाशी जोडलेल्या व्यक्तिरेखांपासून ते रंगभूमीवरील विविध भूमिकांपर्यंत त्यांनी अनेक प्रकारच्या भूमिका साकारल्या.

चार दशकांचा समृद्ध कलाप्रवास

मधु कांबीकर यांनी जवळपास चार दशके मराठी कला क्षेत्रात योगदान दिले. त्यांच्या कारकिर्दीत लावणी आणि लोकनाट्याला विशेष स्थान होते. मात्र, त्यांनी केवळ लोककलेपुरते स्वतःला मर्यादित ठेवले नाही. नाटक, चित्रपट आणि दूरदर्शनच्या माध्यमातूनही त्यांनी प्रेक्षकांपर्यंत आपली कला पोहोचवली.

प्रभाकर पणशीकर, श्रीराम लागू आणि विक्रम गोखले यांसारख्या दिग्गज कलाकारांसोबत त्यांनी रंगभूमीवर काम केले. ‘पुत्रकामेष्टी’, ‘आकाश पेलतांना’, ‘पेईंग गेस्ट’ आणि ‘फुलवंती’ यांसारख्या नाट्यकृतींशी त्यांचे नाव जोडले गेले. विविध भूमिकांमधून त्यांनी आपल्या अभिनयातील वैविध्य दाखवून दिले.

‘सखी माझी लावणी’मधून लोककलेचा प्रसार

मधु कांबीकर यांच्या कलाप्रवासातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे ‘सखी माझी लावणी’ हा कार्यक्रम. या सादरीकरणाच्या माध्यमातून त्यांनी लावणीची परंपरा महाराष्ट्राबाहेरही पोहोचवली. अमेरिका, अबुधाबी, दुबई आणि मॉरिशस यांसारख्या ठिकाणी कार्यक्रम सादर करून त्यांनी मराठी लोककलेची ओळख आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेण्यास हातभार लावला. त्यांच्या सादरीकरणात लावणीतील शब्द, अभिनय आणि नृत्य यांचा सुंदर मेळ पाहायला मिळत असे.

मराठी कला क्षेत्राची मोठी हानी

मधु कांबीकर यांच्या निधनाने मराठी मनोरंजनविश्वातील एका अनुभवी कलाकाराचा प्रवास संपला आहे. त्यांनी जपलेली लावणीची परंपरा, रंगभूमीवरील त्यांचे योगदान आणि लोककलेप्रती असलेली बांधिलकी यांमुळे त्यांचे नाव कायम स्मरणात राहील. त्यांच्या निधनाच्या वृत्ताने चाहत्यांसह कलाक्षेत्रातील रसिकांमध्ये दुःख व्यक्त केले जात आहे.

लोककलेला आपल्या कलेतून प्रतिष्ठा मिळवून देणाऱ्या मधु कांबीकर यांची कारकीर्द नव्या पिढीतील कलाकारांसाठी प्रेरणादायी ठरेल. त्यांच्या निधनाने निर्माण झालेली पोकळी भरून काढणे कठीण आहे.