हरदोई: नशिबाचे दशावतार काय असतात, याचा प्रत्यय उत्तर प्रदेशातील हरदोई येथील एका गरीब मजुराला आला आहे. ज्या कुटुंबाकडे उद्याची चूल पेटवण्यासाठी पुरेसे धान्य नाही, त्या कुटुंबाच्या दारावर जेव्हा आयकर विभाग सात कोटी रुपयांची थकबाकी वसुलीची नोटीस घेऊन उभा राहिला, तेव्हा सर्वांच्याच पायाखालची जमीन सरकली. हरदोईच्या माधोगंज पोलीस स्टेशन अंतर्गत येणाऱ्या रुदामौ गावातील गोविंद नावाचा हा मजूर सध्या सरकारी कागदोपत्री 'करोडपती' ठरला असला, तरी प्रत्यक्षात मात्र तो न्यायासाठी आणि आपल्या अस्तित्वासाठी धडपडत आहे.
एका बाजूला गरिबीचा विदारक संघर्ष आणि दुसरीकडे तब्बल सात कोटी 15 लाख 92 हजार 786 रुपयांच्या कर थकबाकीचा डोंगर, अशा दुहेरी संकटात गोविंदचे कुटुंब सापडले आहे. आयकर विभागाच्या पथकाने जेव्हा त्याच्या घरी जाऊन ही नोटीस बजावली, तेव्हा संपूर्ण गावात एकच खळबळ उडाली. ज्या माणसाला स्वतःच्या मुलांचे पोट भरण्यासाठी दिवसभर घाम गाळावा लागतो, तो इतक्या मोठ्या रकमेचा व्यवहार कसा करू शकतो? हा प्रश्न उपस्थित करत गोविंदने आता आपल्या फसवणुकीची व्यथा मांडली आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाची मुळे सहा वर्षांपूर्वीच्या एका घटनेत दडलेली आहेत. उदरनिर्वाहासाठी कानपूरला गेलेल्या गोविंदला त्याच्या हलाखीच्या परिस्थितीचा फायदा घेत काही भामट्यांनी सरकारी मदतीचे आमिष दाखवले होते. एका महिलेने त्याला सीतापूरमधील बिस्वान येथे नेऊन एचडीएफसी बँकेत खाते उघडण्यास भाग पाडले. केवळ दोन-तीन हजार रुपयांच्या मदतीसाठी गोविंदने बँकेच्या कागदपत्रांवर स्वाक्षऱ्या केल्या, मात्र त्याचे पासबुक आणि चेकबुक संबंधितांनी स्वतःकडेच ठेवून घेतले. आज तीच चूक त्याच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी आपत्ती ठरली आहे.
हेही वाचा: Snowstorm Tragedy : अमेरिकेतील बर्फाच्छदीत रस्त्यावर विचित्र अपघात; 100 गाड्या एकमेकांवर आदळल्या, तर 30 ट्रकचा झाला चक्काचूर
तपासानुसार, फसवणूक करणाऱ्या टोळीने गोविंदच्या नावावर असलेल्या या बँक खात्याचा वापर करून एक बनावट 'फर्म' तयार केली आणि त्याद्वारे कोट्यवधी रुपयांचे व्यवहार केले. आयकर विभागाच्या नोटिशीमुळे आता हे स्पष्ट झाले आहे की, ज्या रकमेचा गोविंदने कधी स्वप्नातही विचार केला नव्हता, त्या रकमेचा कर भरण्याची जबाबदारी आता त्याच्यावर टाकली गेली आहे. "गरिबीने पिडलेल्या माणसाला मदतीचे गाजर दाखवून त्याचे आयुष्य उद्ध्वस्त करण्याचा हा क्रूर प्रकार आहे," अशा शब्दांत ग्रामस्थांनी आपला संताप व्यक्त केला आहे.
गोविंदचे कुटुंब अत्यंत साध्या परिस्थितीत राहते; त्याचा मोठा भाऊ छोटे दुकान चालवतो तर धाकटा भाऊ मजुरी करतो. अशा स्थितीत या कायदेशीर पेचातून बाहेर पडणे त्यांच्यासाठी 'आभाळ फाटण्या'सारखे आहे. सध्या गोविंदने वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांकडे धाव घेतली असून, आपले निर्दोषत्व सिद्ध करण्यासाठी तो धडपडत आहे. मात्र, या प्रकरणामुळे बँकिंग व्यवस्थेतील त्रुटी पुन्हा एकदा चव्हाट्यावर आल्या आहेत. एखाद्या मजुराच्या खात्यातून कोट्यवधींचे व्यवहार होतात आणि बँकांना त्याचा पत्ता लागत नाही, हे विशेष.
आता प्रश्न असा उभा राहतो की, अगतिकतेचा फायदा घेऊन मजुरांना बळी देणारे हे रॅकेट नेमके कोणाचे आहे? या प्रकरणातील मुख्य सूत्रधार मोकाट असताना एका गरीब मजुराला व्यवस्थेच्या चक्रव्यूहात का अडकवले जात आहे? या घटनेने डिजिटल इंडियाच्या युगात 'केवायसी' (KYC) आणि बँकिंग सुरक्षेबाबत गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. गोविंदला न्याय मिळणार की तो या व्यवस्थेचा बळी ठरणार, हे पाहणे महत्वाचे ठरेल.
हेही वाचा: Prasad Oak Son Engagement: भावोजींच्या पाठोपाठ प्रसाद ओकही झाला सासरा; नेमकी कोण आहे अभिनेत्याची सून?