नवी दिल्ली: डिसेंबर 2025 मध्ये देशभरात मोठ्या प्रमाणावर झालेल्या फ्लाइट रद्द आणि उशिराच्या घटनांप्रकरणी नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (Directorate General of Civil Aviation, DGCA) इंडिगो एअरलाईन्स विरोधात आतापर्यंतची सर्वात कठोर कारवाई केली आहे. सखोल तपासणीनंतर DGCA ने इंडिगोवर एकूण 22.20 कोटी रुपयांचा दंड ठोठावला असून, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना कडक इशारे दिले आहेत. याशिवाय कंपनीला 50 कोटी रुपयांची बँक गॅरंटी (Bank Guarantee) जमा करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
DGCA च्या अहवालानुसार 3 ते 5 डिसेंबर 2025 या कालावधीत इंडिगोच्या तब्बल 2,507 फ्लाइट्स रद्द झाल्या, तर 1,852 फ्लाइट्स उशिराने धावल्या. या गोंधळाचा थेट फटका तीन लाखांहून अधिक प्रवाशांना बसला आणि अनेक विमानतळांवर प्रवासी अडकून पडले. नागरी उड्डाण मंत्रालयाच्या (Ministry of Civil Aviation) निर्देशानुसार स्थापन करण्यात आलेल्या चार सदस्यीय समितीने नेटवर्क प्लॅनिंग (Network Planning), क्रू रोस्टर (Crew Roster), सॉफ्टवेअर सिस्टम आणि व्यवस्थापन रचना यांची सखोल तपासणी केली.
तपासात असे आढळून आले की इंडिगोने नवीन फ्लाइट ड्युटी टाइम लिमिट (Flight Duty Time Limit, FDTL) नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी केली नव्हती. क्रू रोस्टरमध्ये पुरेसा विश्रांती कालावधी देण्यात आला नव्हता, ऑपरेशनल रिकव्हरी मार्जिन अत्यंत कमी ठेवण्यात आले होते आणि विमान व मनुष्यबळाचा अतिवापर करण्यात आला. परिणामी, ऑपरेशनल बफर संपुष्टात आला आणि किरकोळ अडचणीही मोठ्या प्रमाणावर फ्लाइट रद्द किंवा विलंबाचे कारण ठरल्या.
हेही वाचा: Mumbai Congress Party: काँग्रेसमध्ये पराभवाचे 'पोस्टमॉर्टम' सुरू होण्यापूर्वीच संघर्षाचा 'धूर'; पक्षाने बड्या नेत्यांना बजावली 'कारणे दाखवा' नोटीस
समितीने नफ्यावर आणि संसाधनांच्या कमाल वापरावर दिलेल्या अतीव भरामुळे सेफ्टी (Safety) आणि रेग्युलेटरी तयारी कमकुवत झाल्याचेही नमूद केले. सॉफ्टवेअर आणि सिस्टम सपोर्टमधील त्रुटींमुळे रोस्टर व नेटवर्क व्यवस्थापन अवघड झाले, तसेच मॅनेजमेंट स्तरावर वेळेवर सुधारात्मक निर्णय घेतले गेले नाहीत. या पार्श्वभूमीवर इंटरग्लोब एव्हिएशन या इंडिगोच्या मूळ कंपनीतील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवरही कारवाई करण्यात आली आहे.
DGCA ने CEO ला संपूर्ण ऑपरेशन आणि क्रायसिस मॅनेजमेंट (Crisis Management) मधील निष्काळजीपणाबद्दल कडक इशारा दिला आहे. तर अकाउंटेबल मॅनेजर म्हणजेच COO ला विंटर शेड्युल (Winter Schedule) आणि सुधारित FDTL नियमांचा परिणाम योग्यरीत्या न ओळखल्याबद्दल चेतावणी देण्यात आली आहे. याशिवाय डिप्टी हेड फ्लाइट ऑपरेशन्स, क्रू रिसोर्स प्लॅनिंगचे AVP आणि डायरेक्टर फ्लाइट ऑपरेशन्स यांनाही मनुष्यबळ नियोजन, रोस्टर मॅनेजमेंट आणि देखरेखीतील त्रुटींमुळे वार्निंग देण्यात आली आहे.
दंडासोबतच DGCA ने इंडिगोला 50 कोटी रुपयांची बँक गॅरंटी जमा करण्याचे आदेश दिले आहेत. ही रक्कम ‘IndiGo Systemic Reform Assurance Scheme’ अंतर्गत ठेवली जाणार असून, लीडरशिप आणि गव्हर्नन्स (Leadership and Governance), क्रू प्लॅनिंग आणि फॅटिग मॅनेजमेंट (Fatigue Management), डिजिटल सिस्टमची मजबुती आणि बोर्ड-स्तरीय देखरेख या चारही सुधारणा पूर्णपणे अंमलात आल्याचे DGCA प्रमाणित करेपर्यंत ही गॅरंटी टप्प्याटप्प्यानेच रिलीज होणार आहे. तसेच 3 ते 5 डिसेंबरदरम्यान तीन तासांपेक्षा अधिक विलंब किंवा कॅन्सिलेशनला सामोरे गेलेल्या प्रवाशांना नियमांनुसार रिफंड आणि मुआवजासोबत 10,000 रुपयांचे ‘Gesture of Care’ वाउचर देण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.
DGCA ने स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे की सुरक्षा आणि नियमांचे पालन हे सर्वोच्च प्राधान्य आहे. नफ्याच्या किंवा ऑपरेशनल दबावाच्या नावाखाली क्रूची थकवा मर्यादा, रोस्टर नियम आणि सेफ्टी स्टँडर्ड्स यांवर कोणतीही तडजोड सहन केली जाणार नाही. ही कारवाई केवळ शिक्षा नसून, संपूर्ण सिस्टिममध्ये सुधारणा करून भविष्यात अशी अव्यवस्था पुन्हा होऊ नये, यासाठी केलेला कडक इशारा असल्याचे DGCA ने स्पष्ट केले आहे.
हेही वाचा: Weather Alert : राज्यात थंडीचा कडाका वाढला; हवामान विभागाकडून 'या' जिल्ह्यांना अलर्ट जारी