SIR वरून राजकीय घमासान सुरूच! निवडणूक आयोगाचा मोठा निर्णय, 2027च्या निवडणुकांपूर्वी…

देशात मतदारयादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणावरून म्हणजेच SIR वरून राजकीय वातावरण तापलेले असतानाच भारतीय निवडणूक आयोगाने आणखी एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. आयोगाने 17 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये मतदारयादीचे विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण (SSR) करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या प्रक्रियेमुळे मतदारांना यादीतील नाव तपासण्याची, नवीन नोंदणी करण्याची आणि वैयक्तिक तपशीलांमधील चुका दुरुस्त करण्याची संधी मिळणार आहे. ही प्रक्रिया 2027 मधील आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाची मानली जात आहे.

SIR वाद सुरू असतानाच आयोगाचा निर्णय

मतदारयादीतील नावांची पडताळणी आणि दुरुस्ती करण्याच्या प्रक्रियेवरून सध्या देशात चर्चा सुरू आहे. अशा परिस्थितीत निवडणूक आयोगाने नियमित मतदारयादी अद्ययावत करण्यासाठी SSR राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या प्रक्रियेत पात्र मतदारांची नावे समाविष्ट करणे, यादीतील चुका दुरुस्त करणे आणि नियमानुसार अपात्र नोंदी काढून टाकणे यावर भर दिला जाणार आहे.

SIR आणि SSR या दोन वेगवेगळ्या प्रक्रिया आहेत. SIR म्हणजे मतदारयादीचे विशेष सखोल पुनरीक्षण, तर SSR ही विद्यमान मतदारयादी अद्ययावत करण्याची प्रक्रिया आहे. त्यामुळे या निर्णयाकडे मतदारांची माहिती अधिक अचूक करण्याच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे.

कोणत्या 17 राज्यांचा समावेश?

निवडणूक आयोगाच्या निर्णयानुसार, खालील राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये SSR प्रक्रिया राबवण्यात येणार आहे.

• उत्तर प्रदेश
• पश्चिम बंगाल
• बिहार
• मध्य प्रदेश
• राजस्थान
• तामिळनाडू
• गुजरात
• पंजाब
• केरळ
• आसाम
• छत्तीसगड
• उत्तराखंड
• मणिपूर
• गोवा
• पुदुच्चेरी
• लक्षद्वीप
• अंदमान आणि निकोबार बेटे

या यादीत 2027 मध्ये विधानसभा निवडणुका होणाऱ्या काही राज्यांचाही समावेश आहे. महाराष्ट्रातील मतदारयादीसाठी या टप्प्यातील वेळापत्रक लागू असल्याचे गृहीत धरू नये; SIR सुरू असलेल्या किंवा नुकतीच पूर्ण झालेल्या राज्यांसाठी आयोग स्वतंत्र वेळापत्रक जाहीर करणार आहे.

मतदारयादीचे वेळापत्रक काय?

या पुनरीक्षणासाठी 1 जानेवारी 2027 ही पात्रता निश्चित करण्याची तारीख ठेवण्यात आली आहे. जाहीर करण्यात आलेल्या कार्यक्रमानुसार, 12 नोव्हेंबर 2026 रोजी मतदारयादीचा मसुदा प्रसिद्ध होणार आहे. त्यानंतर 11 डिसेंबरपर्यंत दावे आणि हरकती दाखल करता येतील. या अर्जांवरील प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर 4 जानेवारी 2027 रोजी अंतिम मतदारयादी प्रसिद्ध करण्याचे नियोजन आहे.

मतदारांनी काय करावे?

मतदारांनी मसुदा यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यात आपले नाव आणि वैयक्तिक तपशील तपासावेत. यादीत नाव नसल्यास नोंदणीसाठी, माहिती चुकीची असल्यास दुरुस्तीसाठी आणि नियमानुसार नाव वगळण्यासंबंधी अर्ज करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने निर्धारित केलेल्या प्रक्रियेचा वापर करता येईल.

मतदारयादीतील नाव, पत्ता किंवा इतर तपशीलांमध्ये चूक आढळल्यास ती वेळेत दुरुस्त करून घेणे महत्त्वाचे आहे. अर्ज करण्यापूर्वी निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत सूचना आणि संबंधित फॉर्मची माहिती तपासावी.

दरम्यान, SIR आणि SSR या दोन्ही प्रक्रियांबाबत देशभरात चर्चा सुरू असताना आयोगाच्या या निर्णयामुळे मतदारयादी अद्ययावत करण्याच्या कामाला वेग येण्याची अपेक्षा आहे. आगामी निवडणुकांपूर्वी पात्र मतदारांची नावे अचूकपणे नोंदवली जावीत, हा या प्रक्रियेचा मुख्य उद्देश आहे.