AI In Healthcare: तंत्रज्ञानाच्या युगात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनत आहे. सोशल मीडिया, शिक्षण, कामकाज यासोबतच आता आरोग्य क्षेत्रातही AI चा वापर वाढताना दिसतोय. याचाच प्रत्यय देणारी एक धक्कादायक आणि विचार करायला लावणारी घटना समोर आली आहे. एका तरुणीला अनेक वर्षे वेगवेगळे चुकीचे निदान (misdiagnosis) मिळत राहिले, मात्र शेवटी AI च्या मदतीने तिच्या आजाराचे खरे कारण समोर आले.
ब्रिटनमधील 23 वर्षीय फोएबे टेसोरीएर ही तरुणी लहानपणापासूनच काही शारीरिक अडचणींना सामोरी जात होती. चालताना तिला अडचण येत असे, संतुलन राखण्यातही त्रास होत होता. सुरुवातीला हे सर्व तिच्या बालपणी झालेल्या शस्त्रक्रियांशी संबंधित असावे, असे तिला वाटत होते. पण जसजसे वय वाढत गेले, तसतसे तिच्या समस्या अधिक गंभीर होत गेल्या.
हेही वाचा: GPay चं ‘Pocket Money’ फिचर स्कॅम आहे? व्हायरल मेसेजमागचं धक्कादायक सत्य जाणून घ्या
काही वर्षांपूर्वी तिला अचानक झटका (seizure) आला आणि त्यानंतर डॉक्टरांनी तिला चिंता (anxiety) असल्याचे सांगितले. नंतर तिला एपिलेप्सी असल्याचे निदान करून औषधेही देण्यात आली. मात्र तिच्या लक्षणांमध्ये फारसा फरक पडत नव्हता. उलट तिची तब्येत आणखी खालावत गेली. चालण्यात अडचण, वारंवार झटके आणि अशक्तपणा यामुळे तिचे दैनंदिन आयुष्य कठीण होत गेले.
एकदा तर ती जिन्यावरून पडली आणि तिला दीर्घकाळ रुग्णालयात राहावे लागले. अनेक तपासण्या झाल्या, पण ठोस निष्कर्ष काहीच निघाला नाही. त्यानंतर पुन्हा एकदा मोठा झटका आल्याने ती तीन दिवस कोमामध्ये गेली. या सगळ्या अनुभवांमुळे ती मानसिकदृष्ट्याही खचली होती.
या परिस्थितीत तिने एक वेगळा मार्ग निवडला. तिने आपल्या सर्व लक्षणांची माहिती एका AI चॅटबॉटमध्ये टाकली. AI ने काही संभाव्य आजारांची यादी दिली, ज्यामध्ये ‘हेरिडिटरी स्पॅस्टिक पॅराप्लेजिया’ या दुर्मिळ आजाराचाही समावेश होता. सुरुवातीला तिला यावर विश्वास बसला नाही, पण तरीही तिने हा पर्याय आपल्या डॉक्टरांशी चर्चा करण्याचे ठरवले.
तिच्या GP डॉक्टरांनी हा पर्याय शक्य असल्याचे मान्य केले आणि त्यानुसार पुढील तपासण्या करण्याचा सल्ला दिला. शेवटी जेनेटिक टेस्टिंग करण्यात आले आणि AI ने सुचवलेला आजारच असल्याचे स्पष्ट झाले. अनेक वर्षांच्या संघर्षानंतर अखेर तिच्या आजाराचे खरे निदान झाले.
या घटनेमुळे AI च्या वापराबाबत एक नवी चर्चा सुरू झाली आहे. एकीकडे AI मुळे योग्य दिशादर्शन मिळू शकते, तर दुसरीकडे त्यावर पूर्णपणे अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. काही संशोधनांमध्ये असेही आढळले आहे की AI कडून मिळणारी आरोग्यविषयक माहिती नेहमीच अचूक असेल असे नाही. त्यामुळे AI चा वापर केवळ मार्गदर्शक म्हणून करावा आणि अंतिम निर्णय नेहमी तज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घ्यावा, असे सांगितले जाते.
आजच्या घडीला लाखो लोक आपल्या आरोग्याशी संबंधित प्रश्नांसाठी AI चा वापर करत आहेत. मात्र ही घटना दाखवून देते की, योग्य वापर केल्यास AI उपयोगी ठरू शकते, पण त्याची मर्यादा ओळखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
या आजारामुळे फोएबेचे आयुष्य पूर्णपणे बदलले आहे. तिला आता चालण्यासाठी व्हीलचेअरचा वापर करावा लागतो आणि ती तिच्या आधीच्या नोकरीत काम करू शकत नाही. तरीही ती खचली नाही आणि आता मानसशास्त्रात उच्च शिक्षण घेत आहे, जेणेकरून भविष्यात ती इतरांना मदत करू शकेल.
ही घटना केवळ एका तरुणीची कहाणी नाही, तर आधुनिक तंत्रज्ञान आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील नातेसंबंधावर प्रकाश टाकणारी आहे. AI हे डॉक्टरांचा पर्याय नाही, पण योग्य वापर केल्यास ते एक प्रभावी सहाय्यक ठरू शकते, हे या घटनेतून स्पष्ट होते.
