पुणे: परीक्षा संपल्यानंतर निकालाची लागलेली धाकधूक आणि त्यानंतर पुनर्मूल्यांकनासाठी होणारा जीवघेणा विलंब, हा राज्यातील लाखो विद्यार्थ्यांच्या जिव्हाळ्याचा आणि काहीसा मनस्तापाचा विषय आहे. मात्र सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाने आता कात टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे. पुनर्मूल्यांकनाला होणाऱ्या विलंबामुळे विद्यार्थ्यांचे मोठ्या प्रमाणावर शैक्षणिक नुकसान होत असल्याची बाब विद्यापीठाच्या अधिसभेत गांभीर्याने मांडण्यात आली. यावर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी आणि कारभारात गती आणण्यासाठी विद्यापीठाने परीक्षा आणि मूल्यमापन प्रक्रियेत 'डिजिटल क्रांती'चे रणशिंग फुंकले आहे.
अलिकडच्या काळात अनेक महाविद्यालये स्वायत्त झाल्यामुळे विद्यापीठाकडे उत्तरपत्रिका तपासण्यासाठी शिक्षकांची मोठी वानवा निर्माण झाली आहे. मनुष्यबळाची ही मोठी कमतरता भरून काढण्यासाठी विद्यापीठाने आता थेट तंत्रज्ञानाचा आधार घेण्याचे निश्चित केले आहे.
यापुढील काळात विद्यार्थ्यांच्या लाखो उत्तरपत्रिकांचे थेट 'डिजिटलायझेशन' केले जाणार असून, सुरक्षेच्या दृष्टीने त्या 'क्लाउड स्टोरेज'वर जतन केल्या जातील. कागदी उत्तरपत्रिकांची ने-आण आणि त्यात जाणारा वेळ वाचवण्यासाठी उचललेले हे अत्यंत धाडसी आणि नाविन्यपूर्ण पाऊल आहे.
या नव्या बदलामुळे सर्वात मोठा दिलासा मिळेल तो एका गुणासाठी किंवा निकालाच्या प्रतीक्षेत अडकून पडलेल्या विद्यार्थ्यांना! प्रभारी कुलगुरू डॉ. पराग काळकर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, विद्यापीठ लवकरच 'ऑनस्क्रीन मूल्यमापन' प्रणाली प्रायोगिक तत्त्वावर सुरू करणार आहे. उत्तरपत्रिका डिजिटल स्वरूपात जतन असल्याने, विद्यार्थ्याने मागणी करताच त्याला घरबसल्या ऑनलाइन स्वरूपात त्याची उत्तरपत्रिका पाहता येईल. तसेच, शिक्षकांनाही स्क्रीनवरच पेपर तपासता येणार असल्याने पुनर्मूल्यांकनाची किचकट आणि वेळखाऊ प्रक्रिया अत्यंत वेगाने व पारदर्शकपणे पूर्ण होईल.
तंत्रज्ञानाचा हा विस्तार केवळ परीक्षांपुरता मर्यादित न ठेवता, विद्यापीठाचे संपूर्ण डिजिटल कामकाज अधिक 'सोपे' करण्यावरही विशेष भर दिला जात आहे. विद्यापीठाचे नवे अद्ययावत संकेतस्थळ आता निर्मितीच्या अंतिम टप्प्यात आहे. विशेष म्हणजे, हे संकेतस्थळ दिव्यांग विद्यार्थ्यांना अत्यंत सहजतेने वापरता येईल, याची तांत्रिक पडताळणी सध्या सुरू आहे. अधिसभेत दिव्यांगांच्या 'सुगमता लेखापरीक्षणावरून' काही रास्त प्रश्न उपस्थित करण्यात आले होते. त्याची तातडीने दखल घेत, सर्व अध्ययन स्रोत आणि शैक्षणिक साहित्य दिव्यांगांसाठी विनाअडथळा उपलब्ध असावेत, याची ठोस अंमलबजावणी विद्यापीठ प्रशासनाकडून केली जात आहे.
डिजिटल रिसोर्सच्या एकत्रीकरणातून या नव्या संकेतस्थळावरून संलग्न महाविद्यालयांसाठी आवश्यक असलेले सर्व सॉफ्टवेअर आणि शैक्षणिक साहित्य एकाच क्लिकवर ऑनलाइन उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. एकंदर विचार करता, प्रशासकीय दिरंगाई आणि शिक्षकांच्या कमतरतेमुळे विद्यार्थ्यांचे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी पुणे विद्यापीठाने उचललेले हे पाऊल अत्यंत स्वागतार्ह आहे. पारंपारिक कागदी चौकटीतून बाहेर पडून तंत्रज्ञानाची कास धरणारे हे 'स्मार्ट' पाऊल खऱ्या अर्थाने हजारो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याला गती देणारे ठरेल, यात कोणतीही शंका नाही.
