दसऱ्याला शस्त्रपूजन कधी करावे? जाणून घ्या 46 मिनिटांचा अत्यंत शुभ मुहूर्त, पूजा विधी आणि महत्त्व जाणून घ्या

विजयादशमी म्हणजेच दसरा हा सण वाईटावर चांगल्याचा आणि अधर्मावर धर्माचा विजय दर्शवणारा मानला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर येणाऱ्या या सणाला धार्मिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या विशेष महत्त्व आहे. यंदा मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026 रोजी दसरा साजरा केला जाणार आहे. या दिवशी देवीची पूजा करण्यासोबतच शस्त्रपूजन, वाहनपूजन आणि कामाच्या साधनांची पूजा करण्याची परंपरा आहे.

शस्त्रपूजनाचा शुभ मुहूर्त कधी?

दसऱ्याच्या दिवशी शस्त्रपूजनासाठी विजय मुहूर्त महत्त्वाचा मानला जातो. उपलब्ध पंचांग माहितीनुसार, 20 ऑक्टोबर रोजी शस्त्रपूजनाचा शुभ मुहूर्त दुपारी 1 वाजून 59 मिनिटांपासून 2 वाजून 45 मिनिटांपर्यंत आहे. हा कालावधी सुमारे 46 मिनिटांचा आहे. दसरा पूजेसाठी दुपारी 1 वाजून 14 मिनिटांपासून 3 वाजून 30 मिनिटांपर्यंतचा कालावधीही नमूद करण्यात आला आहे. मुहूर्ताच्या वेळांमध्ये शहर आणि पंचांगानुसार फरक असू शकतो. त्यामुळे आपल्या शहरातील स्थानिक पंचांग तपासून पूजा करणे योग्य ठरेल.

शस्त्रपूजन का केले जाते?

पूर्वीच्या काळात योद्धे युद्धाला जाण्यापूर्वी आपल्या शस्त्रांची पूजा करत असत. कालांतराने या परंपरेचा विस्तार झाला आणि आपल्या कामासाठी उपयोगी असलेल्या वस्तूंची पूजा करण्याची प्रथा रूढ झाली. आज अनेक ठिकाणी कारागीर आपली अवजारे, व्यावसायिक कामाची उपकरणे, तसेच काही लोक संगणक आणि इतर साधनांची पूजा करतात.

विद्यार्थी वह्या, पुस्तके, पेन, पेन्सिल आणि दप्तराची पूजा करतात. वाहनधारक आपल्या वाहनांची स्वच्छता करून त्यांना फुलांचा हार घालतात. या पूजेमागे आपल्या कामाच्या साधनांविषयी आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याची भावना असते.

शस्त्रपूजनाची सोपी पद्धत

• स्वच्छता करा: पूजेपूर्वी घर, देवघर आणि पूजेच्या वस्तू स्वच्छ करा.
• पूजेची तयारी: शस्त्रे किंवा कामाची साधने सुरक्षित जागी ठेवा. हळद, कुंकू, अक्षता, फुले, अगरबत्ती आणि दिवा तयार ठेवा.
• देवपूजा करा: प्रथम आपल्या कुलदैवताचे आणि इष्टदेवतेचे स्मरण करून पूजा करा.
• साधनांचे पूजन: शस्त्रे, अवजारे, पुस्तके किंवा कामासाठी वापरल्या जाणाऱ्या वस्तूंना हळद-कुंकू लावून फुले अर्पण करा.
• प्रार्थना करा: कामात यश, प्रगती आणि सुरक्षितता लाभावी, अशी प्रार्थना करा.

पूजा करताना शस्त्रांची हाताळणी काळजीपूर्वक करावी. लहान मुले आणि इतर व्यक्तींच्या सुरक्षिततेची विशेष काळजी घ्यावी.

रावण दहनाचा मुहूर्त

दसऱ्याच्या दिवशी अनेक ठिकाणी सूर्यास्तानंतर रावण दहन केले जाते. उपलब्ध माहितीनुसार, 20 ऑक्टोबर रोजी संध्याकाळी 6 वाजून 41  मिनिटांपासून 7 वाजून 7 मिनिटांपर्यंत रावण दहनासाठी मुहूर्त सांगितला आहे. स्थानिक परंपरा आणि आयोजनानुसार वेळ बदलू शकते.

दसरा हा केवळ धार्मिक विधींचा सण नसून नव्या संकल्पांची सुरुवात करण्याची संधीही मानला जातो. त्यामुळे या दिवशी पूजा करून सकारात्मक विचार, मेहनत आणि प्रामाणिकपणाच्या मार्गाने पुढे जाण्याचा संकल्प अनेक जण करतात.

(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती ज्योतिषीय ज्ञानावर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)